Καστρολογοσ
Κάστρα της Ελλάδας

lens

Άνω Φανάρι, Δήμος Τροιζηνίας, Νομός Πειραιώς & Νήσων,Αττική

Κάστρο Άνω Φαναρίου

  
★ ★ ★ ★ ★
 <  20 / 855  > 
Κάστρο Άνω Φαναρίου
Τοποθεσία:
Άνω Φανάρι Τροιζηνίας, Αργολική Χερσόνησος
Περιφέρεια > Νομός:   Greek Map
Αττική
Πειραιώς & Νήσων
Δήμος > Πόλη ή Χωριό:
Δ.Τροιζηνίας
• Άνω Φανάρι
Υψόμετρο:
Υψόμετρο ≈ 500 m 
Χρόνος Κατασκευής   Προέλευση
Αρχαίο & 13ος αι.  
Άγνωστη
H 
Τύπος Κάστρου   Κατάσταση
Οχυρωμένος Οικισμός  
Ερειπιο
 
 
 
 
 
 
 

Ένα άγνωστο και εντελώς ερειπωμένο κάστρο σε ένα ψηλό απόκρημνο βράχο της Τροιζηνίας.


Τοποθεσία & Στρατηγική Σημασία

Το κάστρο βρίσκεται κοντά στο χωριό Άνω Φανάρι. Ο ορεινός όγκος στον οποίο είναι κτισμένο ορθώνεται πάνω από τη θάλασσα και ουσιαστικά ελέγχει όλη την παραλία, μέχρι τα Μέθανα. Ο βράχος είναι αποκομμένος από τις τρεις πλευρές του · επικοινωνία και πρόσβαση υπάρχει μόνο προς τα νοτιοδυτικά , από ένα μικρό φυσικό «σαμάρι», όπου είναι κτισμένο σήμερα το χωριό. Το σαμάρι αυτό χωρίζει την παραλιακή πεδιάδα από την πεδιάδα της Τραχειάς . Από αυτό άλλωστε το σημείο περνάει και ο σημερινός δρόμος από την Επίδαυρο για τον Γαλατά και τα Μέθανα. Η φυσική επομένως οχυρότητα του χώρου, καθώς και η καίρια γεωγραφική του θέση δικαιολογούν και την επιλογή του για την κατασκευή του κάστρου.


Ιστορία

Σύμφωνα με τα στοιχεία που προκύπτουν για το Φανάρι, πρόκειται περί αρχαίου οχυρωμένου οικισμού, ο οποίος χρησιμοποιήθηκε και τειχίσθηκε και κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους. Τα μέχρις στιγμής δεδομένα (τοιχοποιία, κεραμική, ιστορικές πηγές) χρονολογούν τη δεύτερη αυτή περίοδο κατοίκησης στο διάστημα από τον 13ο αιώνα και μετά, δίνοντας μάλιστα στοιχεία για δύο διαφορετικές οικοδομικές φάσεις.

Πρόκειται για το μόνο κάστρο της Τροιζηνίας, μαζί με τον ∆αμαλά, που αναφέρεται σε ιστορικές πηγές του 15ου αιώνα. Το 1456, δύο Έλληνες άρχοντες που δεν κατονομάζονται, πρότειναν στη Βενετία να της παραδώσουν ορισμένες οχυρές θέσεις (Μουχλί, Λιγουριό, ∆αμαλάς και Φανάρι). Η πρότασή τους αντιμετωπίστηκε ευνοϊκά, αλλά δεν είναι γνωστό κατά πόσο το Φανάρι πράγματι κατέληξε στους Ενετούς. Πάντως, από το χρονικό του Stefano Magno μαθαίνουμε ότι το 1467 το Φανάρι είναι κατεστραμμένο και υπό τον έλεγχο των Τούρκων.


Δομικά, Αρχιτεκτονικά, Οχυρωματικά Στοιχεία

Το φρούριο έχει σχήμα τραπεζίου, ιδιαίτερα μακρόστενου με διεύθυνση από Ανατολάς προς Δυσμάς. Απλώνεται σε έκταση περίπου 6 στρεμμάτων. Το μήκος του φτάνει τα 100 μ., ενώ το πλάτος του δεν υπερβαίνει τα ± 35 μ. Επιφυλάξεις διατηρούνται ως προς τη χάραξη της ανατολικής πλευράς του, που επειδή δεν διασώζει τείχη, θα μπορούσε να μεταβάλει την εικόνα του συνόλου. Η πλευρά αυτή είναι εύκολα προσβάσιμη και η κατωφέρειά της ομαλή. Λογικά θα έπρεπε να είχε τειχισθεί με μεγαλύτερη επιμέλεια. Το ότι δεν σώθηκαν τα τείχη οφείλεται είτε στο γεγονός ότι η τείχιση ήταν πλημμελής λόγω της γενικότερης φυσικής οχυρότητας του χώρου, είτε λόγω της εύκολης λήψης της πέτρας μεταγενέστερα για οικοδόμηση των νεώτερων οικισμών.

Σε μεγάλο βαθμό κατεστραμμένα είναι και τα τείχη της βόρειας πλευράς του κάστρου, όπου η κατωφέρεια του βράχου είναι εξαιρετικά απότομη και είναι πιθανόν η χάραξη των τειχών να ακολουθούσε την οφρύ του. Ουσιαστικά, ικανά τμήματα τειχών σώζονται στη νότια και κυρίως στη δυτική πλευρά του φρουρίου προς την κατεύθυνση του χωριού.
Τα τείχη της νότιας πλευράς, στα σημεία όπου διατηρούνται, ακολουθούν και αυτά την οφρύ του βράχου. Στο μέσο περίπου της πλευράς, σώζεται το κατώφλι μνημειώδους αρχαί - ας πύλης, φτιαγμένο με λίθους μεγάλων διαστάσεων. Τα τείχη της δυτικής πλευράς διαγράφουν ευθύγραμμη πορεία. Ιδιαίτερα η ΝΔ γωνία παρουσιάζει μεγαλύτερη κανονικότητα ως προς την κάτοψη. Παρατηρείται εδώ ορθογώνια προεξοχή, αρχαία ερείπια πιθανότατα ενός πύργου.

Στο Φανάρι διακρίνονται ίχνη τόσο αρχαίων όσο και μεσαιωνικών τειχών, με εύρος τοιχοδομιών που είναι πράγματι αξιοπρόσεκτο και υποδηλώνει πιθανότατα διαφορετικές οικοδομικές φάσεις. Στους αρχαίους χρόνους σαφώς αποδίδεται η μνημειακή πύλη της νότιας πλευράς, καθώς και η ΝΔ απόληξη του κάστρου. Η τοιχοποιία είναι ισόδομη, με μεγάλους κυβόλιθους καλά συναρμοσμένους, χωρίς συνδετικό κονίαμα. Προσεκτική παρατήρηση της ορθογώνιας προεξοχής στα νοτιοδυτικά επιτρέπει να διακρίνουμε δύο οικοδομικές φάσεις με κοινά χαρακτηριστικά. Κατά τη δεύτερη περίοδο προστέθηκε εξωτερικά της αρχικής κατασκευής ένα αντίστοιχο τείχος, ίσως για λόγους αμυντικής ενίσχυσης. Το μεταξύ τους διάστημα καλύφθηκε με αργολιθοδομή.

Στους μεσαιωνικούς χρόνους μπορούμε να αποδώσουμε δύο διαφορετικές τοιχοδομίες. Η πρώτη εμφανίζεται σε τρία μεμονωμένα τμήματα της ανατολικής πλευράς και σε ένα ακόμη σημείο εξωτερικά του αρχαίου τείχους στην ίδια πλευρά, η σύνδεση με το οποίο είναι, προς το παρόν, δυσνόητη. Χαρακτηρίζεται από την έντονη χρήση βησσάλων (σπασμένων πλίνθων σε δεύτερη χρήση) και αδρά κατεργασμένων λίθων σχετικά μικρού μεγέθους. Τα βήσσαλα καλύπτουν τους αρμούς ανάμεσα στις πέτρες, οι οποίες τοποθετούνται ακανόνιστα. Τα τμήματα αυτά σώζονται σε ύψος ± 0, 50-1 μ. και πάχος ± 1 μ. περίπου, εδράζονται δε απευθείας στον φυσικό βράχο. Στη δεύτερη μεσαιωνική τοιχοδομία, η οποία παρατηρείται σε τμήματα που συνέχονται με το αρχαίο τείχος της νοτιοανατολικής απόληξης και προς τα δύο του άκρα, χρησιμοποιούνται αργοί λίθοι κάθε μεγέθους με μικρότερες πέτρες στους αρμούς. Και πάλι η δόμηση είναι εξαιρετικά αμελής · βήσσαλα εμφανίζονται σπάνια. Το ύψος εδώ φτάνει τα ± 2-2, 50 μ., ενώ το πάχος δεν ξεπερνά το ± 1 μ.

Στο εσωτερικό του κάστρου σώζονται ίχνη κτιρίων. Στη ΝΔ πλευρά διακρίνεται τετράγωνος χώρος επιχρισμένος με υδραυλικό κονίαμα, ενώ στη ΝΑ υπάρχει μικρή ορθογώνια κινστέρνα, από την οποία σώζεται η υδραυλική της επίχριση, καθώς και τμήματα των αγωγών ομβρίων υδάτων. Η κινστέρνα αυτή βρίσκεται σε επαφή με το τείχος της νότιας πλευράς. Είναι σίγουρο, εντούτοις, ότι ο καθαρισμός του χώρου θα αποκαλύψει περισσότερα και ασφαλέστερα στοιχεία κατοίκησης του κάστρου. Στα επιφανειακά όστρακα κεραμικής που βρίσκονται κατάσπαρτα στον χώρο, παρατηρείται έντονη παρουσία εφυαλωμένης κεραμικής, η οποία παραπέμπει στην ύστερη βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο.


Πηγές

Σχόλια:


Αναζήτηση Google εντός του Καστρολόγου


Road map to Κάστρο Άνω Φαναρίου

Πρόσβαση
Διαδρομή προς το μνημείο:
?
Είσοδος:
Όπως στα περισσότερα απομακρυσμένα και παραμελημένα κάστρα, η είσοδος δεν είναι πρόβλημα. Το δύσκολο είναι η προσέγγιση και η περιήγηση μέσα σε αυτό.


Γειτονικά Κάστρα
Κάστρο του Δαμαλά
Κάστρο Νέας Επιδαύρου
Καστρί Ερμιόνης
Κάστρο του Φαβιέρου
Πύργος Ιρίων Αγίου Νικολάου
Κάστρο Κοκκινιάς
Πύργος του Μαρκέλλου
Κάστρο Παλιάς Επιδαύρου
Πύργος Παναγίας Ιρίων
Θερμήσι
Οχύρωση Χώριζας