Καστρολογοσ
Κάστρα της Ελλάδας

lens

Ποταμιά, Δήμος Νάξου & Μ. Κυκλάδων, Νομός Κυκλάδων,Νότιο Αιγαίο

Απάνω Κάστρο Νάξου

ή Κάστρο Τραγαίων  ή Κάστρο Κουτσοχεράδου ή Ποταμιάς  
★ ★ ★ ★ ★
 <  670 / 860  > 
Απάνω Κάστρο Νάξου
Τοποθεσία:
Σε ύψωμα κοντα στην Ποταμιά Τραγαίας Νάξου
Περιφέρεια > Νομός:   Greek Map
Νότιο Αιγαίο
Ν.Κυκλάδων
Δήμος > Πόλη ή Χωριό:
Δ.Νάξου & Μ. Κυκλάδων
• Ποταμιά
Υψόμετρο:
Υψόμετρο ≈ 420 m 
(Σχετικό ϋψος ≈230 m)
Χρόνος Κατασκευής  Προέλευση
13ος αιών  
ΕΝΕΤΙΚΟ
H 
Τύπος Κάστρου  Κατάσταση
Οχυρωμένος Οικισμός  
Ερειπιο
 
 
 
 
 
 
 

Κατά τη διάρκεια της Ενετοκρατίας αυτό ήταν το ισχυρότερο κάστρο στη Νάξο. Υπήρχαν παλαιότερες οχυρώσεις εκεί, αλλά αυτό που βλέπουμε σήμερα το έκτισαν οι Ενετοί τον 13ο-14ο αιώνα για να ελέγχουν την ενδοχώρα.

Το κάστρο στην τελευταία του μορφή οικοδομήθηκε από τον Ενετό ηγεμόνα του νησιού Μάρκο Σανούδο που τελικά όμως επέλεξε για κατοικία του το κάστρο της Χώρας.

Στο κάστρο οδηγεί ένα δύσβατο μονοπάτι που ξεκινάει από την Ποταμιά.


Τοποθεσία & Στρατηγική Σημασία

Το κάστρο βρίσκεται στην κορυφή ενός λόφου ανάμεσα στην Ποταμιά και την Τραγαία, σε έναν απότομο λόφο ύψους 420 μέτρων.

Υψώνεται στα δυτικά του λεκανοπεδίου της Τραγαίας, στο οποίο ξεχωρίζουν τα χωριά Μονή, Πύργος Καλόξυλου, Χαλκί, Ακάδημοι, Κεραμί, Μετόχι, Δαμαριώνας, Δαμαλάς και στο βάθος το Φιλώτι, ενώ στους ανατολικούς πρόποδες του Κάστρου είναι χτισμένα τα χωριά Τσικαλαριό και Κουτσοχεράδος. Νότια απλώνεται ο κάμπος του Σαγκρίου με το ομώνυμο χωριό ως κάτω την θάλασσα.

Από την νότια πλευρά φαίνεται το Κάστρο του Απαλίρου το οποίο σε ώρες κινδύνου έστελνε σινιάλο για τον ερχομό των πειρατών. Η μισή Νάξος σχεδόν φαίνεται πανοραμικά από το Απάνω Κάστρο και γι’ αυτό Ενετοί διάλεξαν αυτήν την οχυρή τοποθεσία για τη προστασία των πλούσιων κάμπων της Νάξου.

Από οποιοδήποτε ακρογιάλι της νοτιοδυτικής αυτής πλευράς του νησιού και αν εμφανίζονταν οι πειρατικές γαλέρες θα γίνονταν αντιληπτές από τους βιγλάτορες του Κάστρου.


Το Όνομα του Κάστρου

Το είπαν «Απάνω Κάστρο» (Castello de Alto) για τα το ξεχωρίζουν από το Κάτω, δηλαδή το κάστρο της Χώρας της Νάξου.

Οι ντόπιοι χρησιμοποιούν το όνομα «Σκλάβες» για το λόφο του κάστρου που πιθανότατα προέρχεται από τις επιθέσεις των πειρατών που τους αιχμαλώτιζαν. Επίσης συναντάται το όνομα «Κουτσοχεράδο» πάλι εξαιτίας των πειρατών που κατακρεούργησαν τους κατοίκους του.


Ιστορία

Χτίστηκε για πρώτη φορά γύρω στο 375 π.Χ όταν ο Αθηναϊκός στρατηγός Χαβρίας καταναυμάχησε τον Σπαρτιατικό στόλο και η Νάξος επανήλθε στην Αθηναϊκή συμμαχία.

Στα βυζαντινά χρόνια ξαναχτίστηκε για να προστατέψει τους κατοίκους της εύφορης κοιλάδας της Τραγαίας από τους Σαρακηνούς πειρατές. Οι Βυζαντινοί κατασκεύασαν στο Απάνω Κάστρο αποθήκες νερού και τροφίμων για να αντέχουν σε πολυήμερες πολιορκίες.

Την τελική του μορφή την πήρε το 1207 από τον Δούκα των Κυκλάδων Μάρκο Σανούδο. Ο Σανούδος περιέκλεισε το κάστρο με νέο και ισχυρότερο τείχος χτισμένο με πελεκημένη πέτρα δημιουργώντας έτσι μια νέα γραμμή άμυνας και μεγαλώνοντας την έκταση του προς τα νότια. Επειδή η νότια πλευρά του είναι πιο ευάλωτη, έχτισε εκεί δύο κυκλικούς τριώροφους πυργίσκους.

Το κάστρο πολιορκήθηκε λίγες φορές αλλά άντεξε. Εδώ οργάνωσε την άμυνα του το 1620 ο Άγγελος Σανούδος για να αντιμετωπίσει την εξέγερση των κατοίκων της Τραγαίας. Το 1537 ο Τούρκος αρχιπειρατής Μπαρμπαρόσσα που εκείνη τη χρονιά είχε λεηλατήσει όλο το Αιγαίο, απέτυχε να το εκπορθήσει. Πάντως ο Μπαρμπαρόσσα κατέλαβε τελικά το νησί αφού Ενετός δούκας Ιωάννης Δ’ Κρίσπης παρέδωσε τα κλειδιά του κάστρου της Χώρας.

Μόνο ο φοβερός Γάλλος κουρσάρος Ούγος ντε Κρεβελιέ (Hugues de Crevelliers) κατόρθωσε να το κυριεύσει το 1678.


Δομικά, Αρχιτεκτονικά, Οχυρωματικά Στοιχεία

Το Απάνω Κάστρο χρησιμοποιήθηκε σε όλες τις περιόδους της ιστορίας από την αρχαιότητα μέχρι την ενετοκρατία. Διακρίνουμε ίχνη από τείχη, πολεμίστρες, “παλάτια” και δεξαμενές. Στους Ν.Α. πρόποδες, στη θέση “αλωνάκια”, υπάρχει νεκροταφείο από την γεωμετρική εποχή (9ος - 8ος αι. π.Χ.). Στην είσοδό του στέκει ένα παλαιολιθικό μενίρ ύψους 3 μέτρων.

Στο κάστρο υπήρχαν δύο γραμμές οχύρωσης:
Η μεγαλύτερη βρισκόταν γύρω από τη βάση του λόφου, όπου σήμερα σώζονται τμήματα του τείχους και ένας πεταλόσχημος προμαχώνας ύστερης εποχής για πυροβόλα όπλα. Σε περιόδους επιδρομών, ο λαός συγκεντρωνόταν πίσω από το τείχος της πρώτης οχύρωσης, που όμως σε περιόδους ηρεμίας δεν κατοικείτο. Γι’ αυτό και εκτός από αρκετές ερειπωμένες σήμερα εκκλησίες (Άγιος Ιωάννης, Άγιος Γεώργιος, Μεταμόρφωση, Παναγία Καστριανή κλπ ), δεν έχουν βρεθεί κατάλοιπα άλλων κτισμάτων.
Η δεύτερη γραμμή οχύρωσης, βρισκόταν στην κορυφή του λόφου και περιστοιχιζόταν από απότομες πλαγιές και τείχη. Εδώ βρισκόταν το κυρίως Κάστρο των Δουκών, όπου σήμερα σώζονται τα απομεινάρια ενός παλατιού, μιας εκκλησίας, καθώς και δύο στέρνες σκαμμένες στο βράχο.


Πηγές

  • Website thisisnaxos - Απάνω Κάστρο
  • ΚΑΛΑΒΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, ΑΝΔΡΕΑΚΟΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ, Πτυχιακή Εργασία: Ενετικές Οχυρώσεις στη Νάξο, ΤΕΙ Πειραιά, Αθήνα 2006



Σχόλια:


Αναζήτηση Google εντός του Καστρολόγου