Καστρολογοσ
Κάστρα της Ελλάδας

lens

Φόρτι, Δήμος Λευκάδας, Νομός Λευκάδας,Ιόνιοι Νήσοι

Κάστρο Αλεξάνδρου

ή  Τούρη ή Torretta ή Φόρτι  
★ ★ ★ ★
 <  276 / 852  > 
Κάστρο Αλεξάνδρου
Τοποθεσία:
Στο νησάκι Φόρτι στο δίαυλο Λευκάδας, μεταξύ Νέων Αλυκών-Πλαγιάς
Περιφέρεια > Νομός:   Greek Map
Ιόνιοι Νήσοι
Ν.Λευκάδας
Δήμος > Πόλη ή Χωριό:
Δ.Λευκάδας
• Φόρτι
Υψόμετρο:
Σε Μηδενικό Υψόμετρο
Χρόνος Κατασκευής   Προέλευση
1807  
ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟ
H 
Τύπος Κάστρου   Κατάσταση
Επάκτιο Φρούριο  
Μαλλον Κακη
 
 
 
 
 
 
 

Στη νησίδα "Φόρτι" υπήρχε μικρό φρούριο ήδη από την Ενετοκρατία. Κατά την διάρκεια της ρωσοτουρκικής κατοχής, ανακαινίστηκε από τους Ρώσους για να ενισχυθεί η άμυνα του νησιού που απειλούνταν με κατάληψη από τον Αλή Πασά.


Τοποθεσία & Στρατηγική Σημασία

Το οχυρό Αλεξάνδρου - Τούρη ή Torretta, βρίσκεται σήμερα στο νησάκι ανατολικά του διαύλου μεταξύ Νέων Αλυκών και του Φρουρίου Αγίου Γεωργίου.

Το νησάκι ήταν το άκρο της χερσονήσου που περιέβαλε από νότο της αλυκές. Η ευθυγράμμιση της διώρυγας που έγινε στις αρχές του 20ου αιώνα, προκάλεσε την αποκοπή του άκρου της χερσονήσου. Το σημείο αυτό είχε ιδιαίτερη σημασία για την άμυνα της περιοχής γιατί βρίσκεται στην νότια είσοδο του πορθμού και στην πιο προωθημένη θέση του νησιού προς το Ξηρόμερο.


Το Όνομα του Κάστρου

Το 1807 η περιοχή βρισκόταν υπό τον έλεγχο των ρωσοτουρκιών δυνάμεων που είχαν αντικαταστήσει τους Γάλλους (που είχαν αντικαταστήσει τους Βενετσιάνους) και προσπαθούσαν να αναχατίσουν τον Αλή πασά.

Οι Ρώσοι ανακαίνισαν εκ βάθρων το παλιό βενετσιάνικο φρούριο και του έδωσαν το όνομα του τσάρου Αλέξανδρου.


Ιστορία

Περί το 1800, η κατάσταση στην περιοχή της Λευκάδας ήταν άκρως ρευστή και λίαν ευμετάβλητη.

Με τη συνθήκη του Campo Formio το 1797, με την κατάλυση της Ενετικής Δημοκρατίας, η Γαλλία “κληρονομεί” τις ενετικές κτήσεις στο Ιόνιο Πέλαγος.

Την ίδια εποχή στην περιοχή ασκεί την δική του πολιτική ο φιλόδοξος ηγεμόνας των Ιωαννίνων, ο Αλή Πασάς Τεπελενλής, εκμεταλλευόμενος προς ίδιον όφελος την πολιτική αστάθεια στην Ευρώπη και την παρακμή της κεντρικής διοίκησης της Τούρκικης Αυτοκρατορίας.

Με αφορμή την κήρυξη του πολέμου των ρωσοτουρκικών δυνάμεων εναντίον της Γαλλίας τον Σεπτέμβριο του 1798 εξαπολύει συστηματική επίθεση εναντίον των πρώην ενετικών κτήσεων: του Βουθρωτού, της Πάργας, της Πρέβεζας και της Λευκάδας. Στη συνέχεια τα τουρκοαλβανικά στρατεύματα καταλαμβάνουν αμαχητί τη Βόνιτσα στις 24 Οκτωβρίου 1798 και αμέσως μετά ο στρατός του Αλή Πασά στρατοπεδεύει στην περιοχή μεταξύ των χωριών Περατιά και Πλαγιά (της Αιτωλοακαρνανίας). Η κατάληψη της Λευκάδας έχει προγραμματιστεί για τα τέλη του Οκτωβρίου του 1798.

Η σημαντική γεωστρατηγική θέση της Λευκάδας, ως «προκεχωρημένη θέση» της Στερεάς Ελλάδας στο Ιόνιο Πέλαγος, ενδιέφερε ιδιαίτερα τον φιλόδοξο Αλή Πασά, για να ελέγχει τις εμπορικές και στρατιωτικές νηοπομπές που διέρχονταν από εδώ. Οι Γάλοι, προκειμένου να υπερασπιστούν το τελευταίο τους οχυρό στην περιοχή συγκέντρωσαν όλες τις δυνάμεις τους στο φρούριο της Αγίας Μαύρας. Οι Τουρκαλβανοί παρατάχθηκαν στις ακαρνανικές ακτές, ενώ παράλληλα μικρός στόλος περιπολούσε παράκτια, από το Άκτιο μέχρι τον Μύτικα για να εμποδίζει πιθανές ενισχύσεις που θα έφταναν από την Κέρκυρα.

Εν τω μεταξύ όμως με την συνθήκη ειρήνης στο Campo Formio τα Επτάνησα παραδίδονται, τον Οκτώβριο του 1798, στον ρωσοτουρκικό στρατό και ο Αλή Πασάς υποχρεώνεται να αναβάλει για αργότερα την κατάληψη της Λευκάδας.

Στις 21 Μαρτίου 1800 υπογράφηκε η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης η οποία όριζε ότι τα Επτάνησα θα αποτελούσαν ενιαίο και ανεξάρτητο κράτος, κάτω από την επικυριαρχία και την προστασία της Τουρκίας. Ο Αλή Πασάς, ελπίζοντας να εκμεταλλευθεί την στρατιωτική αδυναμία του νεοσύστατου μικρού κράτους, της Επτανήσου Πολιτείας, επανέρχεται τώρα πιο απειλητικός.

Για να ελέγχει τις κινήσεις μέσα στο φρούριο της Αγίας Μαύρας κατασκευάζει δυο νέα οχυρώματα σε κορυφές λόφων το ένα στην θέση των ερειπίων του εγκαταλελειμμένου από το 1684 μουσουλμανικού μοναστηριού δερβίσηδων (βλ. εδώ) και το άλλο στην κορυφή του λόφου που σήμερα βρίσκεται το χωριό της Πλαγιάς. Η επιθετική γραμμή του Αλή Πασά εκτείνεται στο τόξο των δυτικών ακτών της Ακαρνανίας από το Άκτιο μέχρι την Πάλαιρο, το κεντρικό τμήμα του οποίο βρίσκεται απέναντι από την Λευκάδα. Αυτή η τόσο εκτεταμένη γραμμή επίθεσης, υποχρέωσε τους Προέδρους της Λευκάδας να αντιτάξουν το δικό τους αμυντικό σύστημα κατά μήκος της βορειοανατολικής παραλίας από τα υψώματα στην περιοχή του Αϊ-Γιάννη Ατζούση στην αμμώδη παραλία της Γύρας μέχρι του Φρούριο και από εκεί στις Παλιές και τις Νέες Αλυκές, μέχρι το λιμάνι Δράπανο.

Στο μέτωπο αυτό το φρούριο της Αγίας Μαύρας λειτούργησε ως κεντρικός πυρήνας της αμυντικής οργάνωσης, με τη συμμετοχή περιφερειακών και επικουρικών οχυρωμάτων όπως ήταν τα παλαιά οχυρά στα στενά του πορθμού.

Εκτός του φρουρίου της Αγίας Μαύρας τα οχυρωματικά έργα της Λευκάδας ήταν το Fortino ή οχυρό Κωνσταντίνου , το νέο οχυρό το οποίο ανεγέρθηκε στο μέσο περίπου του νότιου βραχίονα των Νέων Αλυκών, το οχυρό Τούρη ή Αλέξανδρος ή Torretta κ.α.

Ένα από τα πρώτα έργα των Ενετών -που πρώτοι έφτιαξαν φρούριο εκεί από παλιά- ήταν ο εξοπλισμός και οι βελτιώσεις του προϋπάρχοντος πύργου, για να προστατεύουν τα προς ανατολάς σύνορα τους και να ελέγχουν την κίνηση στο λιμάνι Δράπανο.

Το 1807 το οχυρό Αλέξανδρος επισκευάζεται και εξοπλίζεται προκειμένου να συμμετάσχει στην άμυνα της Λευκάδας εναντίον του στρατού του Αλή Πασά.


Παράλληλες Ιστορίες

Ο Νταίλφερ – ένας Γερμανός αρχαιολόγος – ονόμασε το σημείο σκάλα του Οδυσσέα υποστηρίζοντας ότι ο Οδυσσέας πέρασε από εκεί με τα πόδια στη Λευκάδα – που κατ’ αυτόν – ήταν η ομηρική Ιθάκη


Πηγές

  • Website mylefkas - Toretta
  • Άρθρο Μαρίας Λαμπρινού στο περιοδικό Αρχαιολογία (τχ. 108), «Παράκτιος έλεγχος και προστασία της Λευκάδας κατά το διάστημα 1800 - 1807»

Σχόλια:


Αναζήτηση Google εντός του Καστρολόγου


Road map to Κάστρο Αλεξάνδρου

Πρόσβαση
Διαδρομή προς το μνημείο:
Η πρόσβαση είναι δυνατή μόνο με σκάφος. Είναι σε πολύ μικρή απόσταση από τη στεριά τόσο από την ακτή της Λευκάδας όσο και της Αιτωλοακαρνανίας. Αν δεν έχετε δικό σας σκάφος θα δυσκολευτείτε να βρείτε εκεί κοντά.
Είσοδος:
Όπως στα περισσότερα απομακρυσμένα, εγκαταλειμμένα και παραμελημένα κάστρα, η είσοδος δεν είναι πρόβλημα. Το δύσκολο είναι η προσέγγιση και η περιήγηση μέσα σε αυτό.


Γειτονικά Κάστρα
Φρούριο Ακτίου
Φρούριο Αγίου Ανδρέα
Φρούριο Αγίου Γεωργίου
Κάστρο Αγίας Μαύρας
Πύργος Μονής Αγίας Παρασκευής
Οχυρό Κωνσταντίνος
Κάστρο του Γρίβα
Κάστρο Καλάμου
Κούλια Κορωνησίας
Κούλια Λασκάρας
Νικόπολις
Κάστρο Παντοκράτορα
Κάστρο Πλαγιάς
Κάστρο Βόνιτσας
Προμαχώνας Βρυσούλας