Καστρολογοσ
Κάστρα της Ελλάδας

lens

Αγία Μαρίνα, Δήμος Λέρου, Νομός Δωδεκανήσου,Νότιο Αιγαίο

Κάστρο Λέρου

ή Κάστρο Παντελίου ή Κάστρο Παναγιάς  
★ ★ ★ ★ ★
 <  685 / 830  > 
Κάστρο Λέρου
Τοποθεσία:
Αγία Μαρίνα Λέρου
Περιφέρεια > Νομός:   Greek Map
Νότιο Αιγαίο
Ν.Δωδεκανήσου
Δήμος > Πόλη ή Χωριό:
Δ.Λέρου
• Αγία Μαρίνα
Υψόμετρο:
Υψόμετρο ≈ 600 m 
Χρόνος Κατασκευής   Προέλευση
11ος αιών  
ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ
H 
Τύπος Κάστρου   Κατάσταση
Νησιώτικο Καστέλι  
Μετρια
 
 
 
 
 
 
 

Το κάστρο της Λέρου που ονομάζεται και Κάστρο της Παναγιάς η Κάστρο του Παντελιού είναι βυζαντινό και κτίστηκε τον 11ο ή ίσως τον 10 αιώνα. Δεσπόζει στην κορυφή του λόφου Πίτυος στη βορειοανατολική πλευρά της Λέρου σε ύψος 600 περίπου μέτρων από τη θάλασσα

Σχετικά μικρό σε έκταση, είναι εντούτοις "οχυρότατον και απόρθητον".


Ιστορία

Το κάστρο του Παντελίου συνδέθηκε από το 1087, σύμφωνα με χρυσόβουλλο διάταγμα του αυτοκράτορα Αλεξίου Α' του Κομνηνού που σώζεται στη Μονή Πάτμου, με τον ιδρυτή της Μονής Αγίου Θεολόγου Πάτμου, όσιο Χριστόδουλο. Απ’ ότι φαίνεται, το κάστρο προϋπήρχε, αλλά ο Χριστόδουλος το παρέλαβε σε κακή κατάσταση. Περιελάμβανε τότε το περιτείχισμα, εκκλησία με κελλιά και λιγοστά κτίσματα σε ερειπιώδη κατάσταση.

Κατά το 13ο αιώνα, το νησί καταλήφθηκε από τους Γενουάτες και ύστερα από τους Ενετούς.

Το 1309, οι Ιωαννίτες Ιππότες, κυρίευσαν και οχύρωσαν τη Λέρο. Μαρτυρία της ιπποτικής κατοχής του νησιού είναι τα τέσσερα οικόσημα σε διάφορες θέσεις των οχυρώσεων, τα οποία δείχνουν το ενδιαφέρον των ιπποτών για συμπληρώσεις και επισκευές.

Σημαντικές εργασίες ενίσχυσης του κάστρου έγιναν περί τα μέσα του 15ου αιώνα όταν κυβερνήτης του νησιού ήταν ο Fantino Querini (ο οποίος, παρά το βενετσιάνικο όνομα, ήταν Ιωαννίτης ιππότης). Ο ίδιος σημειωτέον ήταν κυβερνήτης και της Κω (1436-1453).

Το 1505, ο Οθωμανός ναύαρχος Κεμάλ Ρέις με τρεις γαλέρες και δεκαεπτά θωρηκτά πολιόρκησε το κάστρο, αλλά δεν κατόρθωσε να το καταλάβει. Το εγχείρημα επαναλήφθηκε το 1508 με περισσότερα πλοία, με το ίδιο ανεπιτυχές αποτέλεσμα. Ο θρύλος λέει πως τότε το νησί σώθηκε από τον ένα και μοναδικό επιζώντα ιππότη. Ήταν μόλις 18 ετών. Έντυσε γυναίκες και παιδιά με τις πανοπλίες των νεκρών ιπποτών, ξεγελώντας έτσι τους Οθωμανούς πως η φρουρά της Λέρου ήταν ακόμα δυνατή.

Τελικά, στις 24 Δεκεμβρίου του 1522, μετά την την πολιορκία της Ρόδου, υπογράφτηκε συνθήκη μεταξύ του Σουλτάνου Σουλεϊμάν και του Μεγάλου Άρχοντα των Ιπποτών Φίλιππου Βιλιέρου Ντε Λ'Ισλ-Αδάμ και η Λέρος, μαζί με όλες τις κτήσεις του Τάγματος στο Αιγαίο, πέρασε σε Οθωμανικά χέρια.

Το 1821 το νησί επαναστάτησε και έπαιξε σημαντικό ρόλο σαν βάση εφοδιασμού των ελληνικών πλοίων, αλλά παρέμεινε τελικά υπό Τουρκική κατοχή έως το 1912 οπότε πέρασε υπό Ιταλική κατοχή.

Οι Ιταλοί χρησιμοποίησαν το κάστρο σαν στρατώνα και παρατηρητήριο και έκαναν κάποιες τσιμεντένιες επεμβάσεις.

Η Λέρος τελικά πέρασε στην Ελληνική Επικράτεια μαζί με τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα το 1948.


Δομικά, Αρχιτεκτονικά, Οχυρωματικά Στοιχεία

Στη δυτική πλευρά του φρουρίου βρίσκεται ο ναός της Παναγίας, ίσως του 18ου αι. με σημαντικές προσκυνηματικές εικόνες. Το Δεκαπενταύγουστο γίνεται μεγάλο πανηγύρι.

Στο κέντρο του κάστρου, υπάρχει μία υπόστεγη εκκλησία, η Φραγκοκλησσιά.

Κατά τη διάρκεια της Ιταλικής κατοχής (1912-1945), έγιναν διάφορες τσιμεντένιες επεμβάσεις στο κάστρο που χρησιμοποιήθηκε ως στρατώνας και παρατηρητήριο.

Το Εκκλησιαστικό Μουσείο που διαχειρίζεται η Ιερά Μητρόπολη, πίσω ακριβώς από την εκκλησία της Παναγίας, έχει συγκεντρώσει εικόνες και κειμήλια από όλο το νησί.


Πηγές

  • Άρθρο της Αγγελικής Κατσιώτη, αρχαιολόγου στη ν ιστοσελίδα ΟΔΥΣΣΕΥΣ - Υπουργείου Πολιτισμού - Κάστρο Παντελίου

Σχόλια:


Αναζήτηση Google εντός του Καστρολόγου




My "other" sites:
eagle
www.byzantium.gr
owl
gnomikologikon.gr
greece
www.geogreece.gr

 
Road map to Κάστρο Λέρου

Πρόσβαση
Διαδρομή προς το μνημείο:
Στο Κάστρο μπορεί να πάει κανείς είτε απο τα σκαλοπάτια που ξεκινούν απο τον Πλάτανο είτε από τον δρόμο που ξεκινά από το Παντέλι με αυτοκίνητο
Είσοδος:
?

Χρονολόγιο
  • 11ος ή 10ος αι.: Κατασκευή του Βυζαντινού κάστρου
  • 1087: Το κάστρο δίνεται στον όσιο Χριστόδουλο
  • 13ος αι.:Γενουάτες και Ενετοί κατακτητές
  • 1309: Κατάληψη από τους Ιωαννίτες ιππότες
  • Περί το 1440: Ενίσχυση από τον Fantino Querini
  • 1505 & 1508 : Πολιορκία από τους Τούρκους
  • 1522 : Οι Τούρκοι παίρνουν το νησί
  • 1821 : Η Λέρος επαναστατεί
  • 1912 : Ιταλική κατοχή



Γειτονικά Κάστρα
Μπούρτζι Αγίας Μαρίνας
Κάστρο Καστελιού
Κάστρο Χώρας Καλύμνου
Κάστρο Λεπιδών
Κάστρο Τελένδου
Κάστρο της Χρυσοχεριάς