Καστρολογοσ
Κάστρα της Ελλάδας

lens

Κατάκολο, Δήμος Πύργου, Νομός Ηλείας,Δυτική Ελλάδα

Ποντικόκαστρο

ή Κάστρο Μπελβεντέρε  
★ ★ ★ ★
 <  254 / 840  > 
Ποντικόκαστρο
Τοποθεσία:
Σε παραθαλάσσιο λόφο στον Άγιο Ανδρέα Κατάκολου Ηλείας
Περιφέρεια > Νομός:   Greek Map
Δυτική Ελλάδα
Ν.Ηλείας
Δήμος > Πόλη ή Χωριό:
Δ.Πύργου
• Κατάκολο
Υψόμετρο:
Υψόμετρο ≈ 55 m 
Χρόνος Κατασκευής   Προέλευση
μέσα 13ου αιώνα  
ΦΡΑΓΚΙΚΟ
H 
Τύπος Κάστρου   Κατάσταση
Επάκτιο Φρούριο  
Μαλλον Κακη
 
 
 
 
 
 
 

Ερείπια Μεσαιωνικού κάστρου πάνω από το λιμάνι του Κατάκωλου στην Ηλεία. Χτίστηκε τον 13ο αιώνα από τους Φράγκους πάνω στα ερείπια παλαιότερου Βυζαντινού φρουρίου και πάνω στην ακρόπολη της αρχαίας Φειάς.


Το Όνομα του Κάστρου

Το κάστρο ονομάστηκε από τους Φράγκους Μπο-Βουάρ (γαλλικά : Beau-Voir) και αναφερόταν και σαν Μπελ Βεντέρε (ιταλικά :Bel Vedere). Και τα δύο σημαίνουν «ωραία θέα». Η Βυζαντινή ονομασία του κάστρου ήταν Ποντικόν ή Πονδικόν, και μετά την οθωμανική κατάκτηση, Ποντικόκαστρο. Είναι πιθανόν να ονομάστηκε «Ποντικόν» εξαιτίας του σχήματός του ή επειδή είναι πάνω στη θάλασσα (πόντος=θάλασσα).

Στη «Γεωγραφία Παλαιά και Νέα», ο μητροπολίτης Αθηνών Μελέτιος μας παραδίδει για το κάστρο του Κατακόλου την ονομασία "Καλοσκόπιον", την ελληνοποιημένη εκδοχή της ιταλικής του ονομασίας (Belvedere).

Ιστορία

Το Βυζαντινό κάστρο για πρώτη φορά αναφέρεται από τις πηγές το 1111.

Το 1205, το βυζαντινό κάστρο κυριεύτηκε από το Γουλιέλμο Σαμπλίτη, τον Φράγκο που κατέλαβε την Πελοπόννησο μετά την άλωση του 1204. Φαίνεται πως δεν ήταν ισχυρό, γιατί η άλωσή του στάθηκε σχετικά εύκολη υπόθεση για τους Φράγκους. Στα χρόνια που ακολούθησαν, το Ποντικόκαστρο έγινε ένα από τα οικογενειακά φέουδα των Βιλλαρδουίνων και συγκαταλεγόταν ανάμεσα στα 12 μεγάλα κάστρα που προστάτευαν το Μοριά επί Φραγκοκρατίας.

Στο Χρονικό του Μορέως, το κάστρο μνημονεύεται επειδή εδώ συμφωνήθηκε ο σημαντικός γάμος του Γοδεφρείδου Β' Βιλλεαρδουίνου, κληρονόμου του Πριγκιπάτου της Αχαΐας και της Αγνής Κουρτεναί, κόρης του λατίνου αυτοκράτορα στην Κωνσταντινούπολη Πέτρου Κουρτεναί, όταν έτυχε να φιλοξενηθεί εδώ με την μητέρα της, καθώς μετέβαιναν δια θαλάσσης στην Κωνσταντινούπολη.

Το 1311, η πριγκίπισσα του Μοριά Ισαβέλα όρισε με διαθήκη ότι τα κάστρα του Περιγαρδιού, της Καρύταινας και του «Πονδικού» θα δοθούν στην κόρη της Μαργαρίτα. Κατά τον πόλεμο διαδοχής ανάμεσα στον Φερδινάνδο της Μαγιόρκας και τον Λουδοβίκο της Βουργουνδίας έγινε μάχη στο κάστρο το 1315 ανάμεσα στον Φερδινάνδο και τους Νικόλαο Μαύρο και Νικόλαο Ορσίνι όπου έληξε με νίκη του Φερδινάνδου.

Από τότε το Ποντικόκαστρο περνάει διαδοχικά στην εξουσία του διεκδικητική του πριγκιπάτου της Αχαΐας Ινφάντη Φερδινάνδου της Μαγιόρκας (1315), της Μαρίας των Βουρβώνων (1364) και του Νέριο Ατζαγιόλι (τέλη του 14ου αι.).

Γύρω στα 1427 περιήλθε στους Έλληνες Δεσπότες του Μυστρά, αρχικά στον Κωνσταντίνο και κατόπιν στο Θωμά Παλαιολόγο. Για τελευταία φορά αναφέρεται στο 1470, οπότε πιθανότατα καταστράφηκε από τους Τούρκους. Η άποψη ότι καταστράφηκε το 1430 από τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο μαζί με τη Γλαρέντζα, φαίνεται ότι δεν ευσταθεί.

Δεν αξιοποιήθηκε ούτε από τους Τούρκους ούτε από τους Ενετούς. Καμία απολύτως μνεία δεν γίνεται στα κατάστιχα της Β’ Ενετοκρατίας τον 17ο αιώνα.


Δομικά, Αρχιτεκτονικά, Οχυρωματικά Στοιχεία

Το κάστρο εκτείνεται στο βόρειο τμήμα της σειράς των λόφων πάνω από τον Άγιο Ανδρέα, στην κορυφή του ακρωτηρίου Ιχθύς. Καταλαμβάνει μια έκταση μήκους περί τα 90 μέτρων και μέγιστου πλάτους 55 μέτρων. Το πλάτωμα είναι σχετικά επίπεδο, σε υψόμετρο περίπου 55 μέτρων.

Το κάστρο είναι ερειπωμένο και κατεστραμμένο σε μεγάλο βαθμό. Υπάρχουν πάντως αρκετά υπολείμματα της οχύρωσης που δεν είναι εύκολα ορατά λόγω της βλάστησης. Στα ερείπια διακρίνονται ίχνη αρχαίας ελληνικής τοιχοδομής, βυζαντινής και κυρίως φράγκικης.

Το πιο ορατό σημείο του κάστρου είναι ένας πύργος στη βορειοδυτική πλευρά σχεδόν τετράγωνος με διαστάσεις βάσεις 8,40μ✖8,50μ. Ο Antoine Bonn θεωρεί σίγουρο ότι ο πύργος είναι βυζαντινός ενώ κάποιοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι ολόκληρο το κάστρο υπήρξε βυζαντινό χωρίς σοβαρές τροποποιήσεις από τους Φράγκους.

Ο θρύλος λέει ότι υπήρχε σήραγγα από το κάστρο προς το Χλεμούτσι , κάτι που μάλλον αποκλείεται καθώς η απόσταση είναι πολύ μεγάλη.


Πηγές

  • Ιστοσελίδα ΟΔΥΣΣΕΥΣ - Υπουργείου Πολιτισμού Αρχαία Φειά - Ποντικόκαστρο
  • Antoine Bon, 1969, La Morée franque. Recherches historiques, topographiques et archéologiques sur la principauté d'Achaïe (1205-1430), Editions de Boccard, pp.663-335
  • Konstantinos Kourelis, 2003, “MONUMENTS OF RURAL ARCHAEOLOGY MEDIEVAL SETTLEMENTS ΙΝ ΤΗΕ NORTHWESTERN PELOPONNESE”, Presented to the Faculties of the University of Pennsylvania in Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree of Doctor of Philosophy, pp.362-363

Σχόλια:


Αναζήτηση Google εντός του Καστρολόγου


Road map to Ποντικόκαστρο

Πρόσβαση
Διαδρομή προς το μνημείο:
-
Είσοδος:
-


Γειτονικά Κάστρα
Πύργος Μονής Ελεούσας
Πύργος Σκαφιδιάς