Καστρολογοσ
Κάστρα της Ελλάδας

lens

Βελίκα, Δήμος Αγιάς, Νομός Λάρισας,Θεσσαλία

Κάστρο Βελίκας

  
★ ★ ★ ★ ★
 <  334 / 860  > 
Κάστρο Βελίκας
Τοποθεσία:
Βελίκα, παραλία νομού Λάρισας (κοντά στη Μονή Αγ. Ιωάννη Θεολόγου)
Περιφέρεια > Νομός:   Greek Map
Θεσσαλία
Ν.Λάρισας
Δήμος > Πόλη ή Χωριό:
Δ.Αγιάς
• Βελίκα
Υψόμετρο:
Υψόμετρο ≈ 160 m 
Χρόνος Κατασκευής  Προέλευση
4ος ή 5ος αιών  
ΠΡΩΤΟ-ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ
H 
Τύπος Κάστρου  Κατάσταση
Οχυρωμένος Οικισμός  
Ερειπιο
 
 
 
 
 
 
 

Αρχαία οχυρωμένη πόλη σε κατάφυτο λόφο στη βόρεια άκρη της παραλίας της Βελίκας του νομού Λάρισας και δίπλα στη μονή του Θεολόγου. Η θέση έλεγχε τον εύφορο κάμπο που απλώνεται στα νότια, καθώς και την παραλιακή διαδρομή του Κισσάβου.

Διατηρεί οχύρωση τριών περιόδων, από την αρχαία μέχρι την κυρίως βυζαντινή περίοδο.


Το Όνομα του Κάστρου

Το όνομα Βελίκα προέκυψε πολύ αργότερα από την εγκατάλειψη του οικισμού και είναι είτε σλαβικής είτε τουρκικής προέλευσης.
Η σλαβική λέξη "βέλικο" σημαίνει "μεγάλο". Μπορεί όμως η ονομασία να προέρεχεται από το τουρκογενές "Βελής" που είναι πολύ συνηθισμένο οικογενειακό όνομα στην περιοχή.


Ιστορία

Η Βελίκα στηρίζεται εν μέρει πάνω σε αρχαία οχύρωση και ταυτίζεται με την αρχαία πόλη των Μαγνήτων Μελίβοια.Η πόλη αυτή, γνωστή ήδη από τη συμμετοχή του βασιλιά της Φιλοκτήτη στην Τρωική εκστρατεία, ήταν φημισμένη για το λιμάνι της και το εμπόριο κρασιού.

Η Μελίβοια καταστράφηκε από τους Ρωμαίους το 168 π.Χ. αν και οι οικισμός συνέχισε να κατοικείται μέχρι και την πρώιμη Βυζαντινή περίοδο.

Η πυκνότητα και η καλή διατήρηση των κτιρίων, καθώς και τα πλούσια ευρήματα καθιστούν το κάστρο αυτό μοναδικό για τη μελέτη της ζωής σε ένα βυζαντινό οχυρό του 6ου αιώνα, το οποίο φαίνεται ότι επέζησε μέχρι τον 8ο αιώνα, σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για το βυζαντινό ελληνισμό, ενώ αργότερα ο πληθυσμός μετακινήθηκε σε μεγαλύτερο υψόμετρο.


Δομικά, Αρχιτεκτονικά, Οχυρωματικά Στοιχεία

Σε πρόσφατο καθαρισμό των τειχών αναδείχθηκε οχύρωση έκτασης 21 στρεμμάτων, κτισμένης κατά το μεγαλύτερο μέρος στην παλαιοχριστιανική περίοδο. Στην ίδια περίοδο τοποθετούνται και τα κτίσματα που σώζονται στο εσωτερικό του κάστρου. Στη νότια και ανατολική πλευρά, που σώζονται καλύτερα, διακρίνονται δύο πύλες και πέντε πύργοι. Στο κατάφυτο εσωτερικό του κάστρου σώζονται πυκνά λείψανα οικισμού, τα οποία χρονολογούνται στην πλειοψηφία τους τον 6ο αι. μ.Χ., κτισμένα επάνω σε παλιότερα ερείπια.

Τα τείχη είναι κτισμένα με με μεσαίου μεγέθους λίθους συνδεδεμένους ακανόνιστα με ισχυρό ασβεστοκονίαμα και έχουν πλάτος 2μ. Καλύτερα διατηρείται η ανατολική και νότια πλευρά με μέγιστο ύψος 3μ.

Στη βάση των τειχών διατηρούνται μικρά τμήματα από ορθογώνιους κατεργασμένους λίθους που σχηματίζουν κανονικές σειρές και σε μερικά σημεία ακολουθούν διαφορετική κατεύθυνση από το κυρίως τείχος, Πρόκειται για την παλαιότερη φάση των τειχών, που θα μπορούσε να χρονολογηθεί στην ελληνιστική περίοδο.

Τέλος, στη μεσοβυζαντινή περίοδο η οχύρωση ενισχύθηκε με πρόσθετο τείχος και τετράγωνους πύργους, με εμφανή χρήση τούβλων.

Τα περισσότερα από αυτά αποκαλύφθηκαν με ανασκαφική έρευνα των ετών 2009 και 2010 που διεξήχθη από την 7η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων με τη συνδρομή του Δήμου Μελιβοίας. Οι εργασίες συνεχίζονται.

Ανάμεσα στα πυκνά ερείπια που ερευνήθηκαν υπάρχουν κτίρια στρατιωτικού προορισμού, κατοικίες και αποθήκες για την παραγωγή λαδιού και κρασιού, ενώ το σημαντικότερο μέχρι στιγμής είναι η εκκλησία που ανασκάφηκε κοντά στη βόρεια πύλη.




Σχόλια:


Αναζήτηση Google εντός του Καστρολόγου