Καστρολογοσ
Κάστρα της Ελλάδας

lens

Κάμπος, Δήμος Δυτικής Μάνης, Νομός Μεσσηνίας,Πελοπόννησος

Κάστρο της Ζαρνάτας

  
★ ★ ★ ★ ★
 <  178 / 845  > 
Κάστρο της Ζαρνάτας
Τοποθεσία:
Κάμπος, Μεσσηνία
Περιφέρεια > Νομός:   Greek Map
Πελοπόννησος
Ν.Μεσσηνίας
Δήμος > Πόλη ή Χωριό:
Δ.Δυτικής Μάνης
• Κάμπος
Υψόμετρο:
Υψόμετρο ≈ 400 m 
(Σχετικό ϋψος ≈150 m)
Χρόνος Κατασκευής   Προέλευση
15ος αιώνας  
ΥΣΤΕΡΟΒΥΖΑΝΤΙΝΟ
H 
Τύπος Κάστρου   Κατάσταση
Φρούριο  
Μαλλον Κακη
 
 
 
 
 
 
 

Το κάστρο της Ζαρνάτας ή αλλιώς Κάστρο του Κουμουνδουράκη ήταν ένα από τα τέσσερα μεγάλα κάστρα της Μάνης. Είναι υστεροβυζαντινό κάστρο που καταστράφηκε από τους Τούρκους οι οποίοι το ξαναέκτισαν τον 17ο αιώνα και του έδωσαν τη σημερινή του μορφή.


Τοποθεσία & Στρατηγική Σημασία

Η θέση ήταν επίκαιρη στρατηγικά, καθώς επέτρεπε εποπτεία της ακτογραμμής και έλεγχο των περασμάτων προς την ενδοχώρα της Μάνης.

Η Ζαρνάτα, πού δεν σημειώνεται πια ούτε στο χάρτη, και πού σαν τοπωνύμιο μόνο έχει περιοριστεί στο ύψωμα με το κάστρο, περιλάμβανε άλλοτε ολόκληρη περιοχή. Ζαρνάτα ονομαζόταν μια μεγάλη ορεινή μεσογειακή περιφέρεια της Μάνης, στο Ν. Μεσσηνίας που άρχιζε από τη περιοχή μεταξύ Κιτριών και Καρδαμύλης και έφτανε μέχρι τις κορυφές του Ταϋγέτου, ενώ περιλάμβανε πολλά χωριά και μοναστήρια με κέντρο το σημερινό χωριό Κάμπος, έδρα του Δήμου Αβίας.


Ιστορία

Η οχύρωση διατηρεί ερείπια από την ελληνιστική εποχή, τα οποία ταυτίζονται με την ακρόπολη της αρχαίας Γερήνιας, μιας από τις 18 πόλεις που απάρτιζαν το Κοινό των Ελευθερολακώνων.

Η δεύτερη φάση ανοικοδόμησής του έχει αποτελέσει αντικείμενο αντικρουόμενων απόψεων. Οι ερευνητές τοποθετούν τη χρονολόγηση του κάστρου από τον 15ο έως τα τέλη του 17ου αιώνα.

H επικρατούσα άποψη είναι ότι το κάστρο κτίστηκε μάλλον από τους Βυζαντινούς του Δεσποτάτου του Μοριά κάποια στιγμή τον 15ο αιώνα, καταστράφηκε από τους Τούρκους οι οποίοι το ξαναέχτισαν τον 17ο αιώνα.

Το κάστρο υπήρχε ήδη τον 15ο αιώνα, καθώς αναφέρεται η παραχώρησή του από τον Θεόδωρο Β’ Παλαιολόγο στον Κωνσταντίνο, Δεσπότη του Μυστρά και διάδοχό του (και αργότερα τελευταίο Βυζαντινό αυτοκράτορα).

Το κάστρο κυριεύτηκε από τους Τούρκους το 1460 που του προξένησαν μεγάλες ζημιές. Διασώζονται τμήματα του μεσαιωνικού τείχους και τοιχογραφίες του 15ου αιώνα, στο ναό του Αγίου Νικολάου.

Λίγο αργότερα πάντως οι Μανιάτες επαναστάτησαν και κατέλαβαν το κάστρο. Δεν είναι γνωστές λεπτομέρειες, αλλά το κάστρο πρέπει να άλλαξε χέρια πολλές φορές μέσα στον 16ο αιώνα.

Το 1670 οι Τούρκοι το κατέλαβαν ξανά και πάνω στα ερείπια του παλαιότερου κάστρου, έκτισαν με τη βοήθεια του Λυμπεράκη Γερακάρη, ένα μικρό σχετικά φρούριο δημιουργώντας λουτρά, τζαμί, και καταστήματα, ενώ από το 1671 εγκαταστάθηκε και φρουρά.

Το 1685, κατά τον Στ’ Ενετοτουρκικό πόλεμο, ύστερα από σκληρή μάχη, ο Χασάν αγάς παρέδωσε το κάστρο στον Ενετό στρατηγό Μοροζίνη και μέχρι το 1715 ήταν έδρα του Βενετού τοπικού διοικητή «προνοητού». Επί Β’ Ενετοκρατίας, η Ζαρνάτα έγινε πρωτεύουσα όλης της βόρειας Μάνης.

Κατά την απογραφή της Πελοποννήσου του Ενετού Γενικού Προβλεπτή του Μοριά Φραγκίσκου Grimani, το 1698, το Κάστρο της Ζαρνάτας είχε 31 οικογένειες και 137 κατοίκους.

Το 1715 οι Τούρκοι επέστρεψαν και κατέλαβαν αμαχητί το κάστρο. Το χρησιμοποίησαν για να ελέγχουν την περιοχή και τους Μανιάτες αλλά δεν εγκαταστάθηκε ποτέ ξανά τουρκικός πληθυσμός εκεί.

Το 1776 το φρούριο της Ζαρνάτας περιήλθε στους Μανιάτες (με συναίνεση των Τούρκων μάλλον) και ήταν έδρα του ενός από τα τέσσερα μεγάλα καπετανάτα της Μάνης.

Σ´ αυτό το κάστρο της Ζαρνάτας κατέφυγε ο καπετάνιος του Σταυροπηγίου, ο Παναγιώτης Κουμουνδουράκης, τέταρτος μπέης της Μάνης το 1803, όταν καθαιρέθηκε και εναντίον του κινήθηκαν ο νέος μπέης Αντώνιος Γρηγοράκης, οι Τούρκοι και όλοι οι άλλοι καπιτάνοι της Μάνης. Μόνο ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης έσπευσε να τον βοηθήσει και μάλιστα τραυματίστηκε στη μάχη. Με βοήθεια των Μούρτζινων τελικά κατόρθωσε να ξεφύγει μόνον ο ίδιος ο Κολοκοτρώνης ο οποίος έγραψε: «έπρεπε να τον βοηθήσω εξ αιτίας της φιλίας. 3000 Τούρκοι και Μανιάται πηγαίνουν κατά του Κουμουντουράκη… επαραδόθηκε και τον επηρε η άρμάδα σκλάβον».

Μαζί με τα κάστρα Κελεφά και Πασσαβά, η Ζαρνάτα έπαιξε σημαντικό ρόλο στην Ιστορία της Μάνης. Στις αρχές του 19ου αιώνα έγινε έδρα του ηγεμόνα της Μάνης και έδρα Μητρόπολης.

Παρέμεινε σε χρήση και κατά τους χρόνους της Ελληνικής επανάστασης του 1821, όπως φαίνεται από διάφορες προσθήκες που έγιναν.

Λίγα χρόνια μετά την ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους, το 1835, το κάστρο έγινε σταθμός χωροφυλακής, με επικεφαλής αξιωματικό. Το 1868 χρησιμοποιήθηκε από τον Αλέξανδρο Κουμουνδούρο ως ορμητήριο αντίστασης προς την κεντρική κυβέρνηση, από την οποία είχε διωχθεί ως στασιαστής.

Τελευταία φορά που χρησιμοποιήθηκε ήταν κατά τον Εμφύλιο, όταν οι κάτοικοι βρήκαν καταφύγιο εκεί για να αποφύγουν τις εχθροπραξίες. Τότε γκρέμισαν ένα μέρος των τειχών και στη θέση τους έβαλαν συρματόπλεγμα, που σε μερικά σημεία ακόμα υπάρχει.


Δομικά, Αρχιτεκτονικά, Οχυρωματικά Στοιχεία

Το τείχος δεν διασώζεται σε μεγάλο ύψος, ακολουθεί στη χάραξη τη μορφολογία του εδάφους και ενισχύεται κατά διαστήματα από κυκλικούς και τετράπλευρους πύργους.

Το κάστρο περιβάλλεται από πολυγωνικό τείχος, μήκους 364 μ., το οποίο είχε ύψος 8-10 μ. Περιλάμβανε έξι πύργους, δύο στρογγυλούς και τέσσερις τετράγωνους, ενώ στη μέση υψωνόταν μεγάλος πύργος με 6 κανόνια, από τα 51 συνολικά που διέθετε το κάστρο.

Δύο πύλες, μία στα νοτιοανατολικά και μία στα βορειοδυτικά, οδηγούσαν στο εσωτερικό του κάστρου, που καταλάμβανε 23 στρέμματα.

Σήμερα στο ψηλότερο σημείο του λόφου δεσπόζει ένας τριώροφος πύργος ύψους 15 μ. περίπου, και δίπλα σε αυτόν μία πενταώροφη οικία στην οποία διέμεναν οι καπεταναίοι της περιοχής. Και τα δύο αυτά κτίσματα ανήκαν αρχικά στην οικογένεια Κουτηφάρη κι έπειτα πέρασαν στα χέρια της οικογένειας Κουμουνδούρου.


Πηγές


Σχόλια:


Αναζήτηση Google εντός του Καστρολόγου




My "other" sites:
eagle
www.byzantium.gr
owl
gnomikologikon.gr
greece
www.geogreece.gr

best quotes
www.best-quotations.com

Road map to Κάστρο της Ζαρνάτας

Πρόσβαση
Διαδρομή προς το μνημείο:
Στον κεντρικό δρόμο που ενώνει την Καλαμάτα με την Καρδαμύλη, είτε μέσα στο χωριό Σταυροπήγιο, είτε λίγο μετά από αυτό (προς Καρδαμύλη), υπάρχει πινακίδα προς το κάστρο.
Είσοδος:
Ελεύθερη είσοδος

Χρονολόγιο
  • 15ος αι. Πρώτη Βυζαντινή μαρτυρία για το κάστρο
  • 1460. Κατάληψη από τους Τούρκους
  • 16ος αι. Εναλλαγή κατοχής μεταξύ Τούρκων-Μανιατών
  • 1670. Κατασκευή νέου κάστρου από τους Τούρκους
  • 1685. Καταληψη από τους Ενετούς του Μοροζίνι
  • 1715. Ανακατάληψη από τους Τούρκους
  • 1776. Παραχώρηση του κάστρου στους Μανιάτες
  • 1803. Ανεπιτυχής άμυνα από τον καθαιρεθέντα Μπέη Π. Κουμουνδουράκη
  • 1821-1826. Διαδραματίζει ρόλο στην Ελληνική Επανάσταση



Γειτονικά Κάστρα
Πύργος Ντουράκη
Κάστρο Καλαμάτας
Πύργος Καπετανάκη
Πύργος Καπετανάκηδων
Πολεμόπυργος του Καπιτσίνου
Πύργος Κετσέα
Πύργος του Κιτρινιάρη-Ξανθέα
Πύργος Κουμουνδούρου
Κάστρο Λεύκτρου
Πύργος Μαυρίκου
Οχύρωση Μερόπης
Πύργος Μούρτζινου
Μυστράς
Πύργος Παπαδάκου
Κάστρο Πηδήματος
Πύργος Ρήγα
Μονή Σαμουήλ
Μονή Τσίγκου
Μοναστήρι Βαϊδενίτσας
Τείχος Βέργας
Κάστρο Βορδόνιας
Πύργος καπετάν Χριστέα