Καστρολογοσ
Κάστρα της Ελλάδας

lens

Άλλες Πληροφορίες





line



Oldtower


Share it!









My "other" sites:
eagle
www.byzantium.gr
owl
gnomikologikon.gr

Αριθμοί και Στατιστική Κάστρων

Στατιστικές και Αριθμητικά στοιχεία για τα Κάστρα στην Ελλάδα



Η συνολική εικόνα:

Ο αριθμός των Μεσαιωνικών και Μεταμεσαιωνικών Κάστρων στην Ελλάδα πρέπει να είναι τουλάχιστον 600 1000.

Στον αριθμό αυτό συγκλίνουν διάφορες πηγές, αλλά χωρίς να υπάρχουν πλήρη και οργανωμένα στοιχεία. Επομένως μένει να αποδειχθεί στην πράξη (και βασικά στην πορεία υλοποίησης της δικής μας προσπάθειας).

Ο αριθμός των Κάστρων που αναφέρονται σε αυτόν τον ιστότοπο είναι μέχρι στιγμής 825.

Από αυτά, τα κάστρα που με διάφορα κριτήρια αξιολογούνται σαν σημαντικά και έχουν σχετικά μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι 58. Όπως είναι φυσικό, τα κάστρα αυτά είναι και τα περισσότερο γνωστά και αξιοποιημένα. Στο ιδιαίτερο -και κάπως υποκειμενικό- σύστημα αξιολόγησης που χρησιμοποιείται στη βάση δεδομένων του ΚΑΣΤΡΟΛΟΓΟΥ, στην ομάδα αυτή ανήκουν τα κάστρα που βαθμολογούνται με περισσότερο από 3 αστέρια.

H καταγραφή συνεχίζεται, αλλά τα πιο σημαντικά κάστρα είναι ήδη εδώ. Τα εναπομένοντα κάστρα είναι κυρίως βίγλες, μικρότερες οχυρωματικές κατασκευές ή κάστρα που διασώζονται σε εντελώς ερειπιώδη κατάσταση.


Γεωγραφική διασπορά:

Τα κάστρα ανά Περιφέρεια:

  • Πελοπόννησος (162)
    |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
  • Νότιο Αιγαίο (107)
    ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
  • Στερεά Ελλάδα (102)
    |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
  • Κρήτη (91)
    ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
  • Βόρειο Αιγαίο (64)
    ||||||||||||||||||||||||||||||||
  • Δυτική Ελλάδα (50)
    |||||||||||||||||||||||||
  • Κεντρική Μακεδονία (44)
    ||||||||||||||||||||||
  • Αττική (38)
    |||||||||||||||||||
  • Ήπειρος (37)
    |||||||||||||||||||
  • Αν. Μακεδονία & Θράκη (35)
    ||||||||||||||||||
  • Ιόνιοι Νήσοι (33)
    |||||||||||||||||
  • Άθως (30)
    |||||||||||||||
  • Θεσσαλία (24)
    ||||||||||||
  • Δυτική Μακεδονία (8)
    ||||

Οι νομοί με τα περισσότερα κάστρα:

  • Δωδεκανήσου (58)
    |||||||||||||||||||||||||||||
  • Εύβοιας (57)
    |||||||||||||||||||||||||||||
  • Χίου (47)
    ||||||||||||||||||||||||
  • Λακωνίας (45)
    |||||||||||||||||||||||
  • Κυκλάδων (45)
    |||||||||||||||||||||||
  • Μεσσηνίας (38)
    |||||||||||||||||||
  • Αρκαδίας (37)
    |||||||||||||||||||
  • Χανίων (34)
    |||||||||||||||||
  • Άγιο Όρος (29)
    |||||||||||||||
  • Ηρακλείου (26)
    |||||||||||||
  • Βοιωτίας (25)
    |||||||||||||

Σχόλιο για τις παραπάνω περιπτώσεις: Στα Δωδεκάνησα είναι όλα κάστρα Ιωαννίτικα, στις Κυκλάδες είναι σχεδόν όλα Ενετικά. Στα Χανιά τα περισσότερα είναι είτε Ενετικά είτε τούρκικοι κουλέδες. Σε Λακωνία-Αρκαδία-Μεσσηνία τα περισσότερα είναι Φράγκικα. Στη Χίο η συντριπτική πλειοψηφία είναι Γενοβέζικες βίγλες. Στην Πρέβεζα, η πλειοψηφία είναι κάστρα του Αλή Πασά.
Στην Εύβοια, που απροσδόκητα έχει φτάσει στην κορυφή, υπάρχουν κάστρα από όλες τις εποχές, αλλά κυρίως από τη Φραγκοκρατία.


Οι νομοί με ένα μόνο κάστρο: Γρεβενών, Ημαθίας, Κιλκίς, Ευρυτανίας, Δράμας, Καρδίτσας, Καστοριάς, .


Όλοι ανεξαιρέτως οι νομοί της Ελλάδας έχουν κάστρα. Δεν υπάρχει πλέον νομός χωρίς κάστρο στον ΚΑΣΤΡΟΛΟΓΟ. Ο τελευταίος νομός χωρίς κανένα κάστρο ήταν ο νομός Φλώρινας για τον οποίο τον Οκτώβριο του 2015 καταχωρήθηκε το κάστρο Σέτινας. .


Τέλος, οι Δήμοι της χώρας με τα περισσότερα κάστρα:

  • Χίου (47)
  • Ρόδου (24)
  • Ανατολικής Μάνης (22)
  • Κύμης-Αλιβερίου (16)
  • Νάξου & Μ. Κυκλάδων (16)
  • Δυτικής Μάνης (15)
  • Ζακύνθου (14)
  • Τρίπολης (13)
  • Κορινθίων (12)
  • Μονεμβασιάς (12)
  • Διρφύων-Μεσσαπίων (11)
  • Χανίων (11)
  • Ναυπλιέων (10)
  • Λέσβου (10)
  • Σφακίων (10)
  • Χαλκιδέων (9)
  • Πύλου - Νέστορος (9)
  • Πρέβεζας (8)
  • Μαντουδίου-Λίμνης-Αγ.Άννας (8)
  • Μεγαλόπολης (8)
  • Κω (8)
  • Λεβαδέων (7)
  • Ρεθύμνης (7)
  • Κέρκυρας (7)
  • Ιεράπετρας (7)
  • Κεφαλονιάς (7)
  • Καρύστου (7)
  • Κυθήρων (7)
  • Αριστοτέλη (7)
  • Σουλίου (6)
  • Θήρας (6)
  • Μεσσήνης (6)
  • Σητείας (6)
  • Ακτίου-Βόνιτσας (6)
  • Ευρώτα (6)
  • Θηβαίων (6)
  • Βόρειας Κυνουρίας (6)
  • Γορτυνίας (6)
  • Ηγουμενίτσας (6)
  • Κισσάμου (6)
  • Σάμου (5)
  • Ηρακλείου (5)
  • Τανάγρας (5)
  • Καλαβρύτων (5)
  • Γόρτυνας (5)
  • Αγρινίου (5)
  • Τροιζηνίας (5)
  • Άνδρου (5)
  • Δελφών (5)
  • Πατρέων (5)
  • Παγγαίου (5)
  • Τήλου (5)
  • Σπάρτης (5)
  • Αρχανών-Αστερουσίων (4)
  • Πάργας (4)
  • Βόλου (4)
  • Πύργου (4)
  • Νισύρου (4)
  • Αλεξανδρούπολης (4)
  • Ιστιαίας-Αιδηψού (4)
  • Αρταίων (4)
  • Επιδαύρου (4)
  • Αγίου Νικολάου (4)
  • Βισαλτίας (4)
  • Άργους-Μυκηνών (4)
  • Καλαμάτας (4)
  • Φαιστού (4)
  • Μαλεβιζίου (4)
  • Μαραθώνος (4)
  • Σιντικής (4)
  • Ζαχάρως (4)
  • Νότιας Κυνουρίας (4)
  • Θεσσαλονίκης (4)
  • Σικυωνίων (4)
  • Καλυμνίων (4)
  • Λευκάδας (4)


Η διασπορά των κάστρων φαίνεται πολύ παραστατικά στη σελίδα με τη Γενική Εικόνα. Στη σελίδα αυτή (που είναι ουσιαστικά ο χάρτης Ελλάδας με τα κάστρα) είναι εύκολο να εντοπισθούν, ανεξάρτητα από δήμους και νομούς, κάποια σημεία στα οποία υπάρχει ασυνήθιστη συσσώρευση κάστρων.

Το σημείο της Ελληνικής επικράτειας με τη μεγαλύτερη πυκνότητα κάστρων φαίνεται να είναι η περιοχή Πρεβέζης-Ακτίου, όπου υπάρχουν τουλάχιστον 15 κάστρα σε ακτίνα 20 χιλιομέτρων (σε 3 νομούς). Σχεδόν όλα είναι εύκολα προσβάσιμα.

Άλλα σημεία με υψηλή πυκνότητα είναι η Κεντρική Μεσσηνία, η Ανατολική Μεσσηνία (συνυπολογιζομένων κάστρων από τη γειτονική Λακωνία), ο νομός Κορινθίας (με κάστρα από τη γειτονική Αργολίδα) και οι εκβολές του Στρυμόνα όπου υπάρχουν 12 πύργοι και κάστρα σε κοντινές αποστάσεις, σε 3 διαφορετικούς νομούς (Σερρών, Καβάλας, Θεσσαλονίκης). Και στο Άγιο Όρος, όπως είναι φυσικό, υπάρχει μεγάλη πυκνότητα αλλά είναι ειδική περίπτωση.

Κάποια νησιά έχουν δυσανάλογα μεγάλο αριθμό κάστρων σε σχέση με το μέγεθός τους: Η Σαντορίνη, η Τήλος, η Νάξος, η Άνδρος. Ελληνικές πόλεις στις οποίες τα κάστρα κυριαρχούν στον αστικό τοπίο είναι η Κέρκυρα, η Ρόδος, τα Χανιά, η Θεσσαλονίκη, το Ναύπλιο, τα Ιωάννινα, το Ηράκλειο.



Κατά Είδος

Η κατανομή των κάστρων του ιστότοπου σε διάφορους τύπους:

  • Κάστρο
    160
  • Πύργος
    144
  • Επάκτιο Φρούριο
    64
  • Καστρομοναστήρι
    64
  • Πυργόσπιτο
    62
  • Βίγλα
    55
  • Καστροπολιτεία
    42
  • Λιθοσωροί & Χαλάσματα
    42
  • Οχυρωμένος Οικισμός
    39
  • Μικρό Οχυρό
    36
  • Αρχαίo Κάστρο
    29
  • Φρούριο
    26
  • Νησιώτικο Καστέλι
    19
  • Τείχη
    15
  • Κάστρο-Καταφύγιο
    10
  • Τειχισμένη Πόλη
    10
  • Οχυρωμένος Ναός
    8


Κατά Ιστορική Προέλευση

Υπενθυμίζεται ότι η «ιστορική προέλευση» του κάστρου προσδιορίζεται από τους κτήτορες του κάστρου κατά τη χρονική περίοδο που το κάστρο πήρε την τελική του μορφή, αυτή με την οποία διασώζεται, λίγο-πολύ, μέχρι σήμερα.

Η κατανομή των κάστρων του ιστότοπου κατά προέλευση :

  • ΕΝΕΤΙΚΑ
    159
  • ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ
    148
  • ΦΡΑΓΚΙΚΑ
    114
  • ΟΘΩΜΑΝΙΚΑ
    76
  • ΥΣΤΕΡΟΒΥΖΑΝΤΙΝΑ
    73
  • ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΑ
    56
  • ΓΕΝΟΒΕΖΙΚΑ
    56
  • ΑΡΧΑΙΑ
    41
  • ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΑ
    38
  • ΙΩΑΝΝΙΤΙΚΑ
    37
  • ΠΡΩΤΟΒΥΖΑΝΤΙΝΑ
    11
  • ΑΓΝΩΣΤΑ
    9
  • ΚΑΤΑΛΑΝΙΚΑ
    7

H εικόνα είναι διαφορετική αν λάβουμε υπόψη μόνο τα πιο σημαντικά κάστρα (αυτά που στο site αξιολογούνται 3 αστέρων και άνω).

  • ΕΝΕΤΙΚΑ
    18
  • ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ
    17
  • ΦΡΑΓΚΙΚΑ
    6
  • ΟΘΩΜΑΝΙΚΑ
    6
  • ΙΩΑΝΝΙΤΙΚΑ
    4
  • ΥΣΤΕΡΟΒΥΖΑΝΤΙΝΑ
    3
  • ΓΕΝΟΒΕΖΙΚΑ
    3
  • ΚΑΤΑΛΑΝΙΚΑ
    1


Αιώνες

Η κατανομή των κάστρων κατά αιώνα κατασκευής (ή ριζικής ανακαίνισης):

  • 4ος αι.
    5 κάστρα
    ||
  • 5ος αι.
    8 κάστρα
    ||||
  • 6ος αι.
    27 κάστρα
    |||||||||||
  • 7ος αι.
    8 κάστρα
    ||||
  • 8ος αι.
    8 κάστρα
    ||||
  • 9ος αι.
    10 κάστρα
    ||||
  • 10ος αι.
    23 κάστρα
    ||||||||||
  • 11ος αι.
    15 κάστρα
    ||||||
  • 12ος αι.
    20 κάστρα
    ||||||||
  • 13ος αι.
    148 κάστρα
    ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
  • 14ος αι.
    120 κάστρα
    ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
  • 15ος αι.
    131 κάστρα
    |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
  • 16ος αι.
    66 κάστρα
    |||||||||||||||||||||||||||
  • 17ος αι.
    31 κάστρα
    |||||||||||||
  • 18ος αι.
    41 κάστρα
    |||||||||||||||||
  • 19ος αι.
    66 κάστρα
    |||||||||||||||||||||||||||

Στην παραπάνω εικόνα δεν περιλαμβάνονται τα κάστρα για τα οποία ο αιώνας κατασκευής δεν είναι ούτε κατά προσέγγιση γνωστός. Δεν περιλαμβάνονται επίσης κάστρα που προϋπήρχαν από την αρχαιότητα

Οφείλουμε να επισημάνουμε ότι τουλάχιστον μέχρι τον 11ο αιώνα η χρονολόγηση των κάστρων είναι προβληματική και κάπως αβέβαιη. Εξαίρεση σε αυτό αποτελούν κάστρα που ιδρύθηκαν τον 6ο αι. επί Ιουστινιανού.




Ευχαριστούμε πολύ!