Πύργος Ρήγα

Ερείπια μεταβυζαντινού μοναστηριακού πύργου στις δυτικές πλαγιές του Ταϋγέτου, σε απόσταση 70 μέτρων από το μοναστήρι της Δήμιοβας και ενός χιλιομέτρου ανατολικά από το Ελαιοχώρι (παλ. Γιάννιτσα) Μεσσηνίας.

Ιστορία

Σύμφωνα με την παράδοση, η Μονή Δήμιοβας χτίστηκε τον 8ο αιώνα, όταν αυτοκράτορας του Βυζαντίου ήταν ο εικονομάχος Λέων ο Ίσαυρος. Όμως, δεν υπάρχουν ιστορικές αποδείξεις για την ίδρυση της μονής από τόσο παλιά.

Σύμφωνα με τον ιστορικό Δημήτριο Δουκάκη (1905), η μονή είναι χτισμένη στη θέση του μεσαιωνικού χωριού Αρμίτσα. Την περιοχή, κάποια εποχή, διαφέντευε ο «Ρήγας» ο οποίος ήταν ο άρχοντας του τιμαρίου που περιλάμβανε τα χωριά Δίκαλο, Μάρμαρα, Σολά, Αγιάννης, Αγκούρβα και Αρμίτσα. Κανένα από αυτά τα χωριά δεν σώζεται.

Όμως αυτές οι πληροφορίες ανήκουν στη σφαίρα της λαογραφικής παράδοσης χωρίς να είναι εξακριβωμένες και χωρίς να μας διαφωτίζουν για την περίοδο που έζησε ο εν λόγω Ρήγας.
Εκείνο που γνωρίζουμε είναι ότι οι πρώτες έγκυρες μαρτυρίες για την ύπαρξη της μονής υπάρχουν μόλις τον 17ο αιώνα από πατριαρχικά σιγγίλια, όπου χαρακτηρίζεται ως «σταυροπηγιακή» (δηλ. ότι υπάγεται απευθείας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο).

Η μονή είναι φημισμένη για τη θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου. Το καθολικό αγιογραφήθηκε το 1663. Το μοναστήρι καταστράφηκε από τους Τούρκους στα Ορλωφικά, το 1770. Ξαναλειτούργησε μετά την απελευθέρωση, το 1837, οπότε επέστρεψε εκεί και η εικόνα.

H μονή διέθετε δύο πύργους για την άμυνά της. Όπως το διατυπώνει ο Δουκάκης: «Η μονή έξωθεν περιβάλλεται προς φύλαξιν από των ληστών δια δύο υψηλών και οχυρών πύργων.»
Ο ένας ευρισκόμενος αριστερά από τον ναό της μονής χτίστηκε το 1723 και κατεδαφίστηκε το 1860. Ο άλλος που διασώζεται λίγο έξω από τη μονή χτίστηκε το 1717 και είναι ο πύργος της παρούσας σελίδας, ο «πύργος του Ρήγα».

Δομικά, Αρχιτεκτονικά, Οχυρωματικά Στοιχεία

Ο πύργος του Ρήγα και η Μονή της Δήμιοβας υπέστησαν μεγάλες καταστροφές στον σεισμό της Καλαμάτας το 1986. Η ζημιές στη μονή αποκαταστάθηκαν, στον πύργο όχι.

Μεγάλο μέρος του πύργου έχει καταρρεύσει, αλλά τα ερείπια του είναι ακόμα ορατά σε κάποιο ύψος. Είναι σχεδόν τετράγωνος με διαστάσεις πλευράς περί τα 7 μέτρα. Πρέπει να ήταν σε πολύ καλύτερη κατάσταση πριν από το 1986.

Κολλητά με τον πύργο σώζονται κατάλοιπα από άλλα κτίσματα, που ίσως είναι νεώτερα. Η όλη διάταξη και η τοιχοποιία με τις τυφεκιοθυρίδες και τα ανοίγματα σε χαμηλό ύψος δείχνουν μεταβυζαντινή χρήση, κάτι που ταιριάζει με τη χρονολόγηση της κατασκευής το 1717.

Θρύλοι και Παραδόσεις

Από το βιβλίο του Νικολάου Γ. Πολίτη «Παραδόσεις - Μελέται περί του Βίου και της Γλώσσης του Ελληνικού Λαού» (1904)

87. ΤΟΥ ΡΗΓΑ Ο ΠΥΡΓΟΣ ΚΑΙ Ο ΛΑΚΚΟΣ ΤΗΣ ΡΗΓΙΣΣΑΣ. (λίγο παρακάτω από το μοναστήρι της Δίμιοβας φαίνονται τα χαλάσματα ενός πύργου, που λέγεται Του ρήγα ο πύργος. Εκεί είχε την έδρα του ο ρήγας. Αυτός είχε έναν αδερφό, ρήγα κι εκείνον, στη Μοθώνη, και μια φορά επήγε να τον χαιρετήσει. Δεν έτυχεν όμως να τον έβρει εκεί, αλλά μόνο τη γυναίκα του, και ο πειρασμός τον έβαλε να την αγαπήσει, και έπιασε και σχέσεις μαζί της. Όταν ήτανε να γυρίσει πίσω στον πύργο του, η γυναίκα αισθάνθηκε, φαίνεται, το μεγάλο κακό που έκαμε - ίσως και την εβίασε, ή φοβήθηκε μήπως φανερωθεί τίποτε και το μάθει ο άντρας της - και αποφάσισε να τον ξεκάμει. Του έδωκε λοιπόν φαγητά φαρμακεμένα. Έφαγεν ο ρήγας απ' αυτά σαν επλησίαζε στον πύργο του, ενόησε άμα τα φαγε το θάνατό του, και εβιάστη για να φτάσει στον πύργο του. Αλλά προτού να φτάσει, ώς τρία λεπτά της ώρας μακριά, εξεψύχησε στην κορυφή ενός μικρού λόφου, από κάτω από μια ελιά πολύ παλιά, που υπάρχει εκεί ακόμη και τη λεν Την ελιά του ρήγα.

Πηγές