Πύργος-Κούλα Παμπούρα

Ερείπιο πυργόσπιτου στην άκρη του χωριού Τέμπη, δίπλα στην παλιά Εθνική Οδό.

Στον πύργο δεν διακρίνονται σήμερα οχυρωματικά στοιχεία, αλλά πρόκειται σίγουρα για πυργόσπιτο. Εξάλλου αυτό δηλώνει και η ονομασία «Κούλα» (που μάλλον αρχικά θα ήταν «Kούλια», που στα Τουρκικά σημαίνει «πύργος»).

Ιστορία

Δεν ξέρουμε την ιστορία του πύργου.
Γενικά, αυτού του είδους οι πύργοι υπήρχαν σε τουρκικά τσιφλίκια σε όλη την Ελλάδα από τον 17ο μέχρι τον 19ο αιώνα και χρησίμευαν για τη φύλαξη της σοδειάς και για τη διαμονή (προσωρινή ή μόνιμη) του τσιφλικά και των επιστατών του.

Ο Παμπούρας δεν ξέρουμε ποιος ήταν. Μάλλον ήταν σε κάποια περίοδο ο ιδιοκτήτης του πύργου και πιθανότατα Έλληνας τσιφλικάς. Αλλά αν ήταν Έλληνας, θα πρέπει να έγινε ιδιοκτήτης του πύργου μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλίας το 1881. Όμως ο πύργος πρέπει να είχε ήδη κατασκευαστεί από τους προηγούμενους αιώνες.

Σε μικρή απόσταση από τον πύργο βρίσκεται ο τεκές του Χασάν Μπαμπά, ο οποίος χρονολογείται από τα τέλη του 14ου με αρχές του 15ου αιώνα και ήταν ιερός τόπος για τους Μπεκτασήδες. Επί Τουρκοκρατίας ο τεκές ήταν ένα μεγάλο οικοδομικό συγκρότημα και πολύ σημαντικός τόπος προσκυνήματος για τους Μουσουλμάνους.
Λόγω γειτνίασης, είναι πιθανό ο πύργος Παμπούρα να σχετιζόταν, επί Τουρκοκρατίας, ιδιοκτησιακά με τον τεκέ. Άλλωστε η ονομασία του χωριού Τέμπη ήταν «Μπαμπά» μέχρι το 1927, ονομασία που προφανώς οφείλεται στον τεκέ.

Ο πύργος έχει χαρακτηριστεί επίσημα ως προστατευόμενο ιστορικό μνημείο από το 2002 με το ΦΕΚ 349/Β/21-3-2002. Κατά τα άλλα έχει αφεθεί στην τύχη του και ρημάζει. Πριν μερικές δεκαετίες ήταν σε πολύ καλύτερη κατάσταση (φωτο 6).

Δομικά, Αρχιτεκτονικά, Οχυρωματικά Στοιχεία

Σύμφωνα με το ΦΕΚ του 2002, ο πύργος Παμπούρα «χαρακτηρίστηκε ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο, με περιβάλλοντα χώρο 50 μ., επειδή αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα κοσμικής αρχιτεκτονικής του 17ου-18ου αι. και μέρος του ευρύτερου συνόλου αρχαιολογικών μνημείων της περιοχής Χασάν Μπαμπά.
Πρόκειται για τετράγωνης κατόψεως πύργο κτισμένο με αργολιθοδομή, ενισχυμένη με οκτώ ζώνες ξυλοδεσίας. Τα ανοίγματα στους τοίχους, τα περισσότερα από τα οποία φράχθηκαν με μεταγενέστερη οικοδομή φάση και χρήση του κτίσματος, δείχνουν πως το κτίσμα διαρθρωνόταν σε τρεις ορόφους».

Πηγές