Κάστρο Περιπάτου

Ερειπωμένα κτίσματα που ανήκαν σε μεσαιωνικό κάστρο, στην ανατολική άκρη της κωμόπολης Πυλί της Κω.

Ιστορία

Το κάστρο δεν πρέπει να ήταν ποτέ ιδιαίτερα ισχυρό. Ίσως απλά να πρόκειται για ένα οικοδομικό συγκρότημα με οχυρωματικά στοιχεία. Άλλωστε οι Ιωαννίτες το είχαν χαρακτηρίσει οχυρωμένο οικισμό.
Για μια περίοδο, τουλάχιστον, ήταν μοναστηριακό μετόχι. Θεωρείται βέβαιο ότι ένα τμήμα του κάστρου έχει γκρεμιστεί ή καλυφθεί για τη δημιουργία του σύγχρονου οικισμού τού (Νέου) Πυλίου. Το Νέο Πυλί δημιουργήθηκε τον 19ο αιώνα, όταν οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το Παλιό Πυλί (δηλαδή, το Κάστρο Πυλίου) λόγω επιδημίας. Αυτό συνέβη το 1813 ή, κατ’άλλους, το 1830.

Για το κάστρο Περιπάτου έχουμε κάποιες αναφορές από ιστορικές πηγές:
Από τα τέλη του 11ου αι. στον Κωδίκελο της Διαθήκης του οσίου Χριστόδουλου (10 Mαρτίου 1093), καθώς και σε έγγραφα του 13ου και του 14ου αι. του αρχείου της μονής του Αγίου Ιωάννη Πάτμου, αναφέρεται ο Περίπατος ως μετόχι της μονής της Παναγίας των Καστριανών (που ήταν στο παλιό κάστρο Πυλίου).
Επίσης το κάστρο αναφέρεται σε έγγραφα από το αρχείο των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη με χρονολογίες 1449, 1451 και 1457. (Σημειωτέον, το αρχείο των Ιπποτών βρίσκεται στη Μάλτα.)
Επιπλέον ο Φλωρεντινός μοναχός και γεωγράφος Cristoforo Buondelmonti (περ. 1385-1430) επαληθεύει ότι το κάστρο υπήρχε στις αρχές του 15ου αιώνα, στο έργο του “Liber Insularum Archipelagi” (1420).

Στο ιωαννίτικο έγγραφο του 1457 αναφέρεται ότι οι Τούρκοι κατέλαβαν το έρημο κάστρο τού Περιπάτου και το πυρπόλησαν.

Δεν γνωρίζουμε αν η βυζαντινή αναφορά του 11ου αιώνα αναφέρεται σε κανονικό κάστρο ή απλά σε μετόχι. Δεν διευκρινίζεται. Το βέβαιο είναι ότι το κάστρο υπήρχε στις αρχές του 15ου αιώνα.

Υπάρχει και μια άποψη ότι η ονομασία «Περίπατος» αποτελεί μια ένδειξη ότι το κάστρο είναι βυζαντινό, επειδή περίπατος στα βυζαντινά φρούρια ήταν το παραπέτο στις επάλξεις. Αυτό όμως δεν είναι αρκετό για να υιοθετήσουμε αυτή τη χρονολόγηση. Το πιο πιθανό είναι να πρόκειται για Ιωαννιτίκο κάστρο που δημιουργήθηκε στο παλιό μετόχι τον 14ο αιώνα.

Η σημερινή όψη των κτισμάτων του κάστρου δείχνει ότι έχουν συντηρηθεί και έχουν υποστεί μεταγενέστερες τροποποιήσεις. Άρα πρέπει να ήταν σε χρήση για πολλούς αιώνες. Σύμφωνα με μαρτυρίες των ντόπιων (Heslop, 2014) η στέγη του κάστρου κατέρρευσε τη δεκαετία του 1950 και μόνον τότε σταμάτησε να χρησιμοποιείται ως στάβλος.

Πηγές