Ακρόπολη Σιστρουνίου

Αρχαίο κάστρο με νεώτερη οικοδομική φάση στη θέση «Άγιος Ιωάννης», επάνω σε ύψωμα βορειοδυτικά από το Σιστρούνι Ιωαννίνων.

Ιστορία

Με βάση την τεχνοτροπία του, το κάστρο κατασκευάστηκε κατά την Ελληνιστική Περίοδο, περί τον 4ο αιώνα π.Χ. Φαίνεται πως δεν είναι από τα κάστρα που κατέστρεψαν οι Ρωμαίοι όταν κατέκτησαν την Ήπειρο, καθώς σώζονται πολλά τμήματα από τα αρχαία τείχη.

Το κάστρο χρησιμοποιήθηκε αργότερα και από τους Βυζαντινούς, όπως προκύπτει από το γεγονός ότι υπάρχουν σημαντικές μεσαιωνικές προσθήκες στην οχύρωση με χρήση μικρότερων ακατέργαστων λίθων, υλικού από τα αρχαία κτίσματα (spolia) και συνδετικού κονιάματος.

Πάντως δεν έχουμε μνεία του κάστρου από ιστορικές πηγές.

Άγνωστο πότε εγκαταλείφθηκε το κάστρο. Πιθανόν αυτό να συνέβη στις αρχές του 7ου αιώνα όταν Άβαροι και Σλάβοι εισέβαλαν από βορρά.

Το κάστρο Σιστρουνίου, σύμφωνα με την τοπική παράδοση, χρησιμοποιήθηκε και από τους Σουλιώτες την εποχή που πολεμούσαν εναντίον του Αλή Πασά. Ανεξάρτητα από αυτό, στο κάστρο φαίνεται πως έγιναν τροποποιήσεις από τον Αλή Πασά (όπως και σε πολλά άλλα κάστρα στην Ήπειρο).

Από το 2024, στον χώρο διεξάγονται ανασκαφικές έρευνες από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο Università degli studi Catania της Σικελίας και με συμμετοχή φοιτητών από την Πολυτεχνική Σχολή του Μπάρι.

Δομικά, Αρχιτεκτονικά, Οχυρωματικά Στοιχεία

Η περίμετρος την οχύρωσης ήταν 330 περίπου μέτρα που περιέκλειε μια έκταση 6 στρεμμάτων.

Το ύψωμα είναι μια μακρόστενη κορυφογραμμή στον άξονα Ανατολής - Δύσης. Προστατεύεται από βαθιές χαράδρες από τη βόρεια και τη νότια πλευρά.

Τα τείχη είναι επιμελημένη λιθοδομή κατά το λεγόμενο ισοδομικό σύστημα (κατεργασμένες ορθογώνιες πέτρες σε ισοϋψείς παράλληλες στρώσεις). Το μέγιστο σωζόμενο ύψος των τειχών είναι 2,70μ. (9 δόμοι)..

Το αρχαίο τείχος κυριαρχεί στην ανατολική πλευρά (αυτή που φαίνεται στη φωτο 1), ενώ οι μεσαιωνικές προσθήκες βρίσκονται κυρίως στη δυτική πλευρά, όπου δίνεται η εικόνα μεσαιωνικού κάστρου (φωτο 2).

Στη ΒΑ πλευρά του περιβόλου σώζονται δύο ορθογώνιοι πύργοι (ο ένας πλάτους 5,40μ.) που εξέχουν κατά 4μ. περίπου από το υπόλοιπο τείχος. Τουλάχιστον ο ένας από τους πύργους είχε όροφο με αψιδωτή οροφή (που σημαίνει βυζαντινή κατασκευή ή τροποποίηση).
Περί το μέσο της βόρειας πλευράς διατηρείται μικρή πύλη προστατευόμενη από ορθογώνιο πύργο, η οποία σφραγίστηκε σε νεώτερη περίοδο. Στο εσωτερικό της ακρόπολης υπάρχουν διάσπαρτα κατάλοιπα κτιρίων και διατηρούνται ίχνη ενός εσωτερικού διατειχίσματος που διαμόρφωνε εσωτερική ακρόπολη στο ανώτερο τμήμα.
Κοντά στο ΒΑ άκρο του περιβόλου έχει κατασκευαστεί, εν μέρει σκαμμένη στον βράχο, μία δεξαμενή (διαμέτρου περίπου 7μ.), στην οποία έχουν γίνει νεώτερες επισκευές.

Σε όλη την έκταση του περιβόλου έχουν γίνει νεώτερες επισκευές με μικρούς λίθους, κονίαμα και τμήματα κεραμιδιών. Επίσης στο δυτικό, ψηλότερο σημείο της θέσης κατασκευάστηκε σε νεώτερους χρόνους ισχυρός κυκλικός πύργος. Μεγάλο μέρος αυτών των τροποποιήσεων είναι οχυρωματικές παρεμβάσεις της εποχής του Αλή Πασά (τέλος 18ου- αρχές 19ου αι.), ορισμένες όμως επισκευές, σύμφωνα με μαρτυρία από το «Χρονικό των Τόκκων», πρέπει να ανήκουν στην Υστεροβυζαντινή περίοδο.

Εκτός κάστρου, κοντά στο χωριό, βρέθηκαν τα ερείπια πρωτοχριστιανικής βασιλικής με ψηφιδωτό δάπεδο.

Πηγές