Κάστρο της Πάτρας

Το Κάστρο της Πάτρας χτίστηκε κατά το δεύτερο μισό του 6ου μ.Χ. αιώνα, επάνω στα ερείπια της αρχαίας Ακρόπολης. Βρίσκεται σε έναν χαμηλό λόφο, σε απόσταση 800 μέτρων περίπου από την ακτή.

Ιστορία

Κατασκευάστηκε από τον Ιουστινιανό μετά τον καταστροφικό σεισμό του 551 με υλικά προχριστιανικών οικοδομημάτων για την άμυνα της περιοχής. Στους αιώνες που ακολούθησαν και έως τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, παρέμεινε σε αδιάκοπη χρήση για την άμυνα της πόλης, αλλά και ως διοικητικό και στρατιωτικό κέντρο. Στους Βυζαντινούς χρόνους μέχρι τον ερχομό των Φράγκων (1205) το πολιόρκησαν Σλάβοι (το 805μ.Χ.), Σαρακηνοί, Βούλγαροι, Νορμανδοί κ.α. χωρίς όμως να κατορθώσουν να το κατακτήσουν.

Στην περίοδο της Φραγκοκρατίας, μετά το 1204, οι Φράγκοι σταυροφόροι το μεγάλωσαν, το ενίσχυσαν και άνοιξαν τάφρο στις τρεις πλευρές του. Το 1278 υποθηκεύτηκε από το Πριγκιπάτο Αχαΐας στον Λατίνο Αρχιεπίσκοπο, ο οποίος έγινε ο κύριος της πόλης.
Το 1408 παραχωρήθηκε από τον Πάπα για πέντε χρόνια και έναντι μισθώματος, στους Ενετούς. Στα χέρια του Λατίνου Αρχιεπισκόπου έμεινε έως το 1430 που απελευθερώθηκε από τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, την εποχή που οι Δεσπότες του Μυστρά κατόρθωσαν να επικρατήσουν σε όλη την Πελοπόννησο διώχνοντας τους Φράγκους.

Οι Τούρκοι το κατέλαβαν το 1458 και παρέμειναν εκεί σε όλη την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Το κάστρο πέρασε στα χέρια των Ελλήνων μόλις το 1828, μετά την παράδοσή του από την τουρκική φρουρά στον Γάλλο στρατηγό Μαιζόν του Γαλλικού Εκστρατευτικόυ Σώματος.

Από το 1973 το Κάστρο είναι υπό την εποπτεία της 6ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.

Δομικά, Αρχιτεκτονικά, Οχυρωματικά Στοιχεία

Τα τείχη του περικλείουν μία έκταση 22.725 τ.μ. και αποτελείται από έναν τριγωνικό εξωτερικό περίβολο, ενισχυμένο με πύργους και προμαχώνες, που προστατεύονταν αρχικά από βαθιά τάφρο και έναν εσωτερικό περίβολο που υψώνεται στη Β.Α. γωνία και περιβάλλεται επίσης από τάφρο.

To κάστρο κατά τον Μεσαίωνα προστατευόταν, πιθανόν, και από εξωτερικό οχυρωματικό περίβολο, ο οποίος δεν σώζεται.
Τα τελευταία υπολείμματα αυτού του εξωτερικού περιβόλου μπορούμε να τα δούμε ανάμεσα σε σύγχρονα σπίτια λίγο έξω από το κάστρο (προς νότο) ανάμεσα στις οδούς Παπαδιαμαντοπούλου και Μπουκαούρη (φωτο 14,15,16). Διακρίνονται και τυφεκιοθυρίδες. Δεν αποκλείεται να υπάρχουν κατάλοιπα αυτού του τείχους και σε άλλα σημεία στην Άνω Πόλη (τα οποία εμείς στον Καστρολόγο δεν γνωρίζουμε).

Οι οικοδομικές φάσεις που διακρίνονται σήμερα στο κάστρο αποτελούν μαρτυρία των εργασιών που πραγματοποιήθηκαν από τους εκάστοτε κατακτητές του για την επισκευή του και την προσαρμογή στις εξελίξεις της πολεμικής τεχνολογίας.

Θρύλοι και Παραδόσεις

Σε ειδική εσοχή στην τοιχοποιία, είναι εντοιχισμένος κορμός αγάλματος και κεφάλι ανδρός των ρωμαϊκών χρόνων. Το παραμορφωμένο αυτό άγαλμα πήρε μυθικές διαστάσεις στα μάτια των κατοίκων της Πάτρας. Έγινε το στοιχειό της πόλης, η «Πατρινέλα».

Από το βιβλίο του Νικολάου Γ. Πολίτη «Παραδόσεις - Μελέται περί του Βίου και της Γλώσσης του Ελληνικού Λαού» (1904)

485. Η ΠΑΤΡΙΝΕΛΑ. Η Πατρινέλα είναι το στοιχειό των Πατρών, και κάθεται απάνου στο κάστρο. Είναι γυναίκα και περπατάει τη νύχτα, και όντας θα έρθει κανένα κακό στον τόπο, ακούγεται και κλαίει τη νύχτα. Η Πατρινέλα δεν κάνει κανένα κακό, και μάλιστα φυλάει την Πάτρα, και για τούτο δεν έρχεται χολέρα ούτε πανούκλα.

Πηγές