Κάστρο Προφήτη Ηλία Μεσσηνίας

Λιθοσωροί από μικρό φρούριο ακαθόριστης χρονολογίας στην κορυφή Προφήτης Ηλίας των Κοντοβουνίων στη Μεσσηνία. Βρίσκεται στο μέσο περίπου της απόστασης ανάμεσα στο κάστρο Σαφλαούρου (3 χλμ.στα δυτικά) και στο κάστρο Μαγγανιακού (3 χλμ. στα νοτιοανατολικά), και ίσως να ήταν ο συνδετικός κρίκος της οπτικής επικοινωνίας μεταξύ αυτών των κάστρων.

Το πλησιέστερο χωριό είναι το Παλαιόκαστρο (παλ. Ξηροκάσι) περί τα 2,5 χλμ νοτιοδυτικά. Το χωριό ονομάζεται «Παλαιόκαστρο» όχι εξαιτίας του κάστρου της παρούσας σελίδας, αλλά εξαιτίας του κάστρου Σαφλαούρου που βρίσκεται και αυτό εκεί κοντά.

Τοποθεσία & Στρατηγική Σημασία

Η κορυφή του Προφήτη Ηλία βρίσκεται σε στρατηγικό σημείο με εκπληκτική θέα, αφού εποπτεύει σχεδόν ολόκληρη την Μεσσηνία.
Προς Ν εποπτεύει ολόκληρη την περιοχή μέχρι και τον Μεσσηνιακό κόλπο. Προς Α εποπτεύει την κοιλάδα του Παμίσου, τα βουνά Ιθώμης και Εύας, και την ΒΑ πεδιάδα της Στενυκλάρου. Προς Β φαίνεται η κοιλάδα του Σουλιμά, μέχρι και την περιοχή του Επικουρείου Απόλλωνα. Προς τα Δ υπάρχει οπτική επαφή με τις υψηλότερες κορυφές στην περιοχή των Λιμνών/ Μάλης, ενώ φαίνεται το μεγαλύτερο μέρος του οροπεδίου της Τριπύλης.
Η κορυφή του Προφήτη Ηλία ελέγχει και τις ορεινές διαβάσεις της περιοχής, που ήταν σημαντικό πλεονέκτημα ειδικά στους αρχαίους και μεσαιωνικούς χρόνους.

Ιστορία

Δεν γνωρίζουμε την ιστορία της συγκεκριμένης οχύρωσης ούτε είμαστε σε θέση να προτείνουμε μια ακριβή χρονολόγηση. Δεν ταυτίζεται με κάποιο κάστρο γνωστό από ιστορικές πηγές.

Προφανώς πρόκειται για μικρό στρατιωτικό οχυρό που σκοπός του ήταν η επόπτευση και ο έλεγχος της γύρω ορεινής περιοχής και των διαβάσεών της.

Η κατασκευή δεν φαίνεται να είναι αρχαία (και σίγουρα όχι της Κλασσικής Περιόδου). Μάλλον πρόκειται για μεσαιωνική οχύρωση, αν και η απουσία κονιάματος στην τειχοδομία δημιουργεί κάποιες επιφυλάξεις επ’ αυτού.

Παρόμοιες ξηρολιθικές οχυρώσεις στη Μεσσηνία –παράδειγμα το Καστρούλι του Αγίου Φλώρου– θεωρούνται από τοπικές πηγές ότι ίσως να είναι πρόχειρες οχυρώσεις της Υστεροβυζαντινής Περιόδου. Ωστόσο δεν υπάρχουν ικανοποιητικές αποδείξεις για αυτήν την υπόθεση. .

Το κάστρο αναφέρεται ακροθιγώς από τον Γάλλο ερευνητή Antoine Bonn (1969) ως εξής: «δυτικά [από το Ανδρομονάστηρο], στα μισά του δρόμου από το Λαντζουνάτο, μια κορυφή 700μ. φέρει τα ερείπια ενός μικρού φρουρίου απροσδιόριστης ηλικίας, που μπορεί να χρονολογείται από την Αρχαιότητα και να έχει ανακαινιστεί τον Μεσαίωνα». (Το αναφερόμενο υψόμετρο 700μ. είναι προφανώς λάθος του Bon, καθώς το υψόμετρο του Προφ. Ηλία είναι 1006μ.)

Δομικά, Αρχιτεκτονικά, Οχυρωματικά Στοιχεία

Το κάστρο βρίσκεται στην κορυφή του βουνού καλύπτοντας μια έκταση περί τα 2,5 στρέμματα. Όλα τα κατάλοιπα της οχύρωσης κείνται σε λιθοσωρούς. Σε ελάχιστα σημεία τα τείχη σώζονται μέχρι ύψος 4-5 δόμων. Το πάχος τείχους ήταν 2-2,5μ. Δηλαδή πρόκειται για στιβαρή κατασκευή.
Το συνολικό μήκος των τειχών που σώζονται είναι 120 μέτρα, ενώ η αρχική περίμετρος πρέπει να έφτανε τα 190 μέτρα. Για την κατασκευή έχουν χρησιμοποιηθεί ημικατεργασμένοι λίθοι μεσαίου μεγέθους (και κατά τόπους μεγάλου μεγέθους) χωρίς συνδετικό κονίαμα.

Τα τείχη σχηματίζουν γωνίες σε αρκετά σημεία σχηματίζοντας μια πολυγωνική κάτοψη. Στο μέσον του κάστρου σώζονται οικοδομικά κατάλοιπα, που ίσως να είναι τα υπολείμματα κεντρικού πύργου.

Στα ερείπια του κάστρου δεν έχει εντοπιστεί κινστέρνα (υδατοδεξαμενή) και αυτό είναι αρκετά περίεργο.

Πηγές