Καστρολογοσ
Κάστρα της Ελλάδας

lens

Άβαντας, Δήμος Αλεξανδρούπολης, Νομός Έβρου,Αν. Μακεδονία & Θράκη

Κάστρο Άβαντα

ή Κάστρο Μποζ Τεπέ  
★ ★ ★ ★ ★
 <  436 / 837  > 
Κάστρο Άβαντα
Τοποθεσία:
Σε βραχώδες ύψωμα πάνω από το χωριό Άβαντας Αλεξανδρούπολης
Περιφέρεια > Νομός:   Greek Map
Αν. Μακεδονία & Θράκη
Ν.Έβρου
Δήμος > Πόλη ή Χωριό:
Δ.Αλεξανδρούπολης
• Άβαντας
Υψόμετρο:
Υψόμετρο ≈ 180 m 
(Σχετικό ϋψος ≈100 m)
Χρόνος Κατασκευής   Προέλευση
14ος αιών  
ΥΣΤΕΡΟΒΥΖΑΝΤΙΝΟ
H 
Τύπος Κάστρου   Κατάσταση
Κάστρο  
Μαλλον Κακη
 
 
 
 
 
 
 

Δυσδιάκριτο κάστρο έξω από το χωριό Άβαντας, περίπου 10 χιλιόμετρα βορείως της Αλεξανδρούπολης.

Από μακριά, περισσότερο εντυπωσιακός είναι ο απότομος βράχος όπου βρίσκεται το κάστρο παρά το ίδιο το κάστρο που δεν είναι εύκολα ορατό.


Τοποθεσία & Στρατηγική Σημασία

Το κάστρο βρίσκεται επάνω στο ύψωμα Μποζ-Τεπέ, σε ένα μυστηριώδες τοπίο, στα βόρεια του χωριού Άβαντα, 10 χιλιόμετρα από την Αλεξανδρούπολη.

Όπως το βλέπεις απ' το χωριό σου παρουσιάζεται ένας απότομος κωνικός λόφος με πολλά βράχια αλλά και πλούσια βλάστηση. Είκοσι λεφτά κρατά η ανάβαση από τη βάση του μέσα στους βάτους και στη δυτική πλευρά την αθέατη απ' το χωριό, και ξαφνικά βρίσκεσαι μπροστά στο αρχαίο τείχος που τμήματά του σώζονται σε ύψος πέντε ως οχτώ μέτρα.


Ιστορία

To κάστρο δεν είναι γνωστό από ιστορικές πηγές. Ούτε το αρχικό όνομά του είναι γνωστό.

Το έργο ανήκει όλο σε μία εποχή και δεν εμφανίζει χρονολογικές φάσεις. Η τοιχοποιία δεν βοηθάει στη χρονολόγηση. Διάφορα επιφανειακά ευρήματα όμως (όστρακα) προέρχονται όλα από τον 14ο αιώνα.

Το κάστρο δεν έχει ερευνηθεί συστηματικά, αλλά θεωρείται βέβαιο ότι δεν είναι κατασκευή των Γενοβέζων ηγεμόνων Γκατελούζι. Οπότε αν είναι όντως του 14ου, θα πρέπει να χαρακτηριστεί Υστεροβυζαντινό. Δεν αποκλείεται να είναι από τα κάστρα που κατασκευάστηκαν κατά τους Βυζαντινούς εμφυλίους του 14ου αιώνα.

Είναι πολύ κοντά στο άλλο κάστρο του Άβαντα, το κάστρο Ποτάμου. Τα δύο κάστρα ήλεγχαν τη δίοδο προς την ενδοχώρα της Θράκης και την ορεινή Ροδόπη. Το σημείο επίσης είναι πάνω σε μια διέλευση προς Κωνσταντινούπολη, εναλλακτική της Εγνατίας οδού, που είναι πιο νότια προς τη θάλασσα.

Η ύπαρξη δύο ισχυρών κάστρων σε τόσο κοντινή απόσταση είναι λίγο ασυνήθιστη. Ίσως η δίοδος να θεωρήθηκε πολύ σημαντική κάποια περίοδο και το ένα κάστρο να κρίθηκε ότι δεν ήταν αρκετό. Μια άλλη (αυθαίρετη) εξήγηση είναι ότι πιθανόν τα δύο κάστρα να ήταν ανταγωνιστικά και να ανήκαν σε διαφορετικούς τοπάρχες.

Είναι ενδιαφέρον ότι ενώ ξένοι και Τούρκοι περιηγητές αναφέρουν το κάστρο του Ποτάμου, δεν κάνουν μνεία για το κάστρο του Μποζ-Τεπέ (εξ όσων γνωρίζουμε) παρόλο που η οχύρωσή του δεν είναι καθόλου αμελητέα. Ίσως από παλιά να το έκρυβε καλά η πυκνή βλάστηση.

Ένα πρόσθετο ενδιαφέρον στοιχείο ότι η ερήμωση του κάστρου δεν φαίνεται να έγινε μετά από κάποια κατάληψη. Είναι απλώς αποτέλεσμα της φθοράς του χρόνου.


Δομικά, Αρχιτεκτονικά, Οχυρωματικά Στοιχεία

Το φρούριο διαμορφώνουν ένα τείχος, μήκους 140 μέτρων περίπου, παράλληλο προς τις υψομετρικές καμπύλες και ένα δεύτερο, περί τα 40 μέτρα, σχεδόν κάθετο προς αυτές, επομένως και προς το προηγούμενο τείχος. Ο οχυρωμένος χώρος εμφανίζει σε γενικές γραμμές το σχήμα πλάγιου παραλληλόγραμμου και είναι λίγο μικρότερος από 10 στρέμματα. Η οχύρωση αναπτύσσεται στην πλαγιά από την οποία είναι δυνατή η άνοδος στον λόφο, ενώ η υπόλοιπη περίμετρος δεν χρειάζεται προστασία.

Η οχύρωση ενισχυόταν από 4 τετράπλευρους πύργους. Είχε δύο πύλες: μία στο άκρο του τείχους προστατευόμενη από ένα πύργο και μία στη μέση του τείχους ανάμεσα σε δύο πύργους.

Αρχιτεκτονικά λείψανα, τα οποία ίσως μαρτυρούν οικιστική κατάληψη, δεν σώζονται παρά ελάχιστα σε δύο-τρία σημεία του φρουρίου. Ένδειξη αρχαιότερης οικοδομικής δραστηριότητος αποτελούν οι ογκώδεις δόμοι που έχουν χρησιμοποιηθεί σε διάφορα σημεία της οχυρώσεως. Σχεδόν στην κορυφή του υψώματος διατηρούνται λαξεύματα στον βράχο, τα οποία διαμόρφωναν δεξαμενή νερού και πιθανώς κάποιο κατάλυμα.

Το τείχος έχει πάχος 1,60 μ., αλλά συνήθως ποικίλλει ελαφρά. Ο πύργος 1 έχει μέτωπο 7,30μ. και προεξέχει από το τείχος 4,30μ. στη δυτική πλευρά και 4,70μ. στην ανατολική. Στην πραγματικότητα, συνδυάζει τις λειτουργίες πύργου και πύλης: πρόκειται για πύλη που διαμορφώθηκε σαν πύργος. Το άνοιγμα της εισόδου βρίσκεται στην ανατολική πλάγια πλευρά και έχει πλάτος 1,90μ. Το κατώφλι της πύλης έχει καταστραφεί ή είναι μπαζωμένο, αλλά δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί πόσο. Πιθανότατα βρισκόταν ψηλότερα από το έδαφος. Το τόξο της πύλης είναι εσωτερικά και εξωτερικά με λίθινους θολίτες και το εξωτερικό οριοθετείται με πλινθία.

Το άνοιγμα της εισόδου έκλεινε με δίφυλλη θύρα. Ο πύργος της πύλης ήταν διώροφος και οι όροφοι χωρίζονταν μεταξύ τους με ξύλινο πάτωμα. Στον πρώτο όροφο ανοίγεται στην μπροστινή πλευρά στενό, ορθογώνιο, λιθόκτιστο παράθυρο με διεύρυνση προς το εσωτερικό. Στον δεύτερο όροφο ανοίγεται στην πλευρά έναντι της εισόδου στενό, ορθογώνιο, λιθόκτιστο παράθυρο. Υποθέτουμε ότι η πρόσβαση στον δεύτερο όροφο επιτυγχανόταν από τον περίδρομο του τείχους, ενώ δεν είναι απίθανο να επικοινωνούσαν μεταξύ τους οι δύο όροφοι. Οι τοίχοι του πύργου είναι δομικά αυτοτελείς από το τείχος.

Ο πύργος 2 (βλ. Κάτοψη), στενεύει προς τα πάνω, και έχει διαστάσεις 4,30✖4,10 μ. στη βάση του. Η πρόσβαση στον πρώτο όροφο γινόταν από το εσωτερικό του φρουρίου με ξύλινη αιρετή κλίμακα που οδηγούσε σε είσοδο ψηλότερα από το έδαφος 2,40 μ. περίπου, πλάτους 0,65 μ. Το εσωτερικό του ήταν μπαζωμένο, άγνωστο μέχρι ποιο ύψος. Είχε δύο λιθόκτιστα, στενά, ορθογώνια παράθυρα, το ένα στην πλάγια πλευρά προς την πύλη και το άλλο στην μπροστινή πλευρά. Δεν φαίνεται να επικοινωνούσε με το τείχος στα νότιά του, αλλά ο δεύτερος όροφος σίγουρα επικοινωνούσε με τον περίδρομο του τείχους πάνω από την πύλη. Ο περίδρομος οδηγούσε επίσης στον πύργο 3. Η πρόσβαση στον περίδρομο αυτόν επιτυγχανόταν διά μέσου λιθόκτιστης κλίμακας προσκολλημένης στην εσωτερική παρειά του τείχους δίπλα ακριβώς από τον πύργο 2. Προς το παρόν μένει άλυτο το πρόβλημα του αριθμού των ορόφων και το ίδιο ισχύει και για τον πύργο 3.

Η τοιχοποιία είναι με λίθους, μικρούς, μεσαίους, μεγάλους και ογκώδεις και συνδετικό ασβεστοκονίαμα. Όλοι είναι συλλεκτοί (δηλ. από τις πέτρες που βρέθηκαν εκεί γύρω), με ακανόνιστα περιγράμματα και χοντροδουλεμένοι. Οι περισσότεροι προέρχονται από τον ίδιο τον λόφο. Υπάρχουν λιγοστοί ποταμίσιοι λίθοι και μερικοί ηφαιστειογενείς με κίτρινο ή σκούρο καφέ χρώμα. Οι τελευταίοι χρησιμοποιούνται με κάποια διακοσμητική διάθεση. Περιστασιακά κυριαρχούν οι μεσαίοι και οι μεγάλοι. Οι ογκώδεις είναι οι λιγότεροι, αλλά ακριβώς λόγω του μεγέθους των προκαλούν εντύπωση. Οι στρώσεις δεν είναι κανονικές ούτε ισοϋψείς. Λίθινα βύσματα χρησιμοποιούνται σε όλους τους αρμούς.

Ο πύργος 3 (βλ. Κάτοψη) είναι σχεδόν τετράγωνος και μετρά εξωτερικά 6x5,90 μ. Στην πίσω πλευρά του ανοίγεται ψηλότερα από την επιφάνεια του εδάφους είσοδος, πλάτους 0,70μ., προσβάσιμη με ξύλινη αιρετή κλίμακα από τα εσωτερικό του φρουρίου. Η είσοδος οδηγούσε στον πρώτο όροφο, ο οποίος ήταν μπαζωμένος. Η πρόσβαση στον υποτιθέμενο δεύτερο όροφο επιτυγχανόταν από τον περίδρομο του διαμέσου τείχους, σύμφωνα με όσα έχουν ειπωθεί για τον πύργο 2.

Η πύλη στο σημείο αυτό είναι απλή λύση της συνεχείας του τείχους και υπολογίζεται ότι είχε πλάτος 2,50-2,80μ. και το κατώφλι της βρισκόταν ψηλότερα από το έδαφος. Προστατευόταν αποτελεσματικά από τους δύο πύργους που την πλαισιώνουν. Ο χώρος μπροστά από την πύλη και ανάμεσα στους δύο πύργους έχει πλάτος 9,10μ. και μήκος 3,50-4,10μ.

Από τον πύργο 3 το τείχος κατευθύνεται προς την κορυφή του υψώματος και σε απόσταση 20,50 μ. σώζεται το κατώτερο τμήμα τετράπλευρου, παράγωνου (δηλ. όχι με ορθές γωνίες) πύργου, του πύργου 4 (βλ. Κάτοψη): μπροστά πλευρά 3,70μ., νότια πλάγια πλευρά 2,60μ. και βόρεια πλάγια πλευρά 3,60μ.


Πηγές

  • Ιστοσελίδα Summer Hotels>Αλεξανδρούπολη
  • Κωνσταντίνος Τσουρής-Αθανάσιος Μπρίκας, ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΟΧΥΡΩΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΕΒΡΟ, Ανάτυπο από τα Βυζαντινά 26, Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη 2006 (την πηγή υπέδειξε ο αρχαιολόγος κ. Κώστας Κετάνης)

Σχόλια:


Αναζήτηση Google εντός του Καστρολόγου


Road map to Κάστρο Άβαντα

Πρόσβαση
Διαδρομή προς το μνημείο:
Το κάστρο είναι σε απότομο βράχο που βρίσκεται 100 μέτρα, προς Βορρά, από το χωριό Άβαντας της Αλεξανδρούπολης
Είσοδος:
Από τη ρίζα του βράχου μέχρι την πύλη του κάστρου απαιτείται δύσκολη ανάβαση 20 λεπτών από ένα δύσβατο μονοπάτι με πυκνή βλάστηση.


Γειτονικά Κάστρα
Κάστρο Ποτάμου