Καστρολογοσ
Κάστρα της Ελλάδας

lens

Άλλες Πληροφορίες





line



Oldtower


Share it!









My "other" sites:
eagle
www.byzantium.gr
owl
gnomikologikon.gr

Ταξινόμηση Κάστρων

Κατηγορίες και κλίμακες των Eλληνικών Kάστρων στο www.kastra.eu



Κατά την παρουσίαση των κάστρων στον Καστρολόγο χρησιμοποιούνται διάφορες κλίμακες και κατηγοριοποιήσεις. Οι ταξινομήσεις αυτές είναι εξυπηρετικές, αλλά όχι δόκιμες βιβλιογραφικά και γι’ αυτό πρέπει να διευκρινισθούν.


Κλίμακα Αξιολόγησης

Στο site τα ελληνικά κάστρα αξιολογούνται με ένα σύστημα αστεριών σε μια κλίμακα από 0 μέχρι 5 αστέρια.

★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★
Μικρής ΣημασίαςΕνδιαφέρονΑξιόλογοΚαλόΠολύ ΚαλόΕξαιρετικό

Για την κατάταξη κάθε κάστρου σε αυτήν την κλίμακα γίνεται συνεκτίμηση των εξής στοιχείων (κατά φθίνουσα βαρύτητα):

⋄  Σημερινή Κατάσταση
⋄  Αρχιτεκτονική
⋄  Μέγεθος
⋄  Έμφαση στον αμυντικό ρόλο
⋄  Αναγνωρισιμότητα
⋄  Ιστορικός ρόλος
⋄  Πρόσβαση

Χωρίς κανένα αστέρι βαθμολογούνται τα κάστρα που σήμερα βρίσκονται σε ερειπιώδη κατάσταση, σε τέτοιο βαθμό ώστε να μην είναι προφανές ότι πρόκειται για μεσαιωνικά κάστρα. Επίσης κάστρα που η φυσιογνωμία τους έχει αλλοιωθεί σε μεγάλο βαθμό από μεταγενέστερες προσθήκες (όπως πολλά νησιώτικα καστέλια). Τέλος, μνημεία που μπορεί κατά τα άλλα να είναι πολύ σημαντικά, αλλά έχουν κατώτερη αξία σαν κάστρα (όπως π.χ. κάποια καστρομοναστήρια).

Τα κάστρα με την ανώτερη αξιολόγηση είναι στη σελίδα με τα καλύτερα.


Τύποι (Είδη) Κάστρων

Τα Ελληνικά κάστρα ομαδοποιούνται στον Καστρολόγο σε διάφορους τύπους με συνεκτίμηση των εξής παραμέτρων: χρήση, μορφή, χρονική περίοδος, θέση, κατάσταση.

Υπάρχει αλληλοεπικάλυψη των τύπων σε κάποιο βαθμό, αλλά η ταξινόμηση που ακολουθεί έχει κάποια λογική και μπορεί να είναι χρήσιμη.

Η κατάταξη κατά είδος κάστρου:

  • Κάστρο

    vatika Τυπικά κάστρα συνήθως σε ύψωμα με στρατηγική σημασία, με κύριο σκοπό την άμυνα της περιοχής ή πάνω από πόλεις («ακρόπολη»). Μερικές φορές περιλάμβανε μικρό οικισμό ή χρησίμευε και σαν κατοικία του τοπικού άρχοντα.
    Αν και όρος «κάστρο» είναι γενικός, στην ταξινόμηση του Καστρολόγου περιορίζεται σε αυτά που έχουν κτιστεί το Μεσαίωνα (400 μ.Χ. με 1500) και που είναι σε τέτοια κατάσταση, ώστε να είναι ευδιάκριτα από απόσταση (δηλ. αν δεν φαίνεται ότι είναι κάστρο, δεν το κατατάσσουμε στα κάστρα).
    Τα περισσότερα κάστρα στην Ελλάδα ανήκουν σε αυτή την κατηγορία.
  • Φρούριο

    nova fortezza Μεταμεσαιωνικά μεγάλα οχυρά που χρησίμευαν κυρίως σαν στρατιωτικές βάσεις χωρίς ιδιαίτερη μέριμνα για φιλοξενία κατοίκων ή την προστασία τους.
    Ο όρος «φρούριο» είναι επίσης γενικός, αλλά στον Καστρολόγο χρησιμοποιείται για μεγάλα οχυρά που κατασκευάστηκαν την περίοδο 1500 με 1750 περίπου και που είχαν οχύρωση για να αντέχει τα πλήγματα πυροβόλων όπλων. Παραδείγματα: Παλαμήδι , Νέο Φρούριο Κέρκυρας
  • Αρχαία Κάστρα

    aigosthena Κάστρα που χρησιμοποιήθηκαν και το Μεσαίωνα, αλλά το πιο χαρακτηριστικό και ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας τους είναι ότι υπήρξαν αρχαίες πόλεις και ακροπόλεις.
    Κατά κανόνα, η κατασκευή μεγάλου μέρους των οχυρώσεών τους είχε ολοκληρωθεί ήδη από την αρχαιότητα. Παραδείγματα: Κάστρο Αιγοσθένων , Κάστρο Παραβόλας.
  • Μικρό Οχυρό

    agia roumeli Οχυρά και μικρά φρούρια χτισμένα τον 18ο και, κυρίως, τον 19ο αιώνα που φιλοξενούσαν μικρή στρατιωτική φρουρά. Προορίζονταν μόνο για στρατιωτική χρήση και κυρίως για φυλάκια. Επίσης, η οχύρωσή τους ήταν προσαρμοσμένη στη χρήση και την αντιμετώπιση πυροβόλων όπλων.
    Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι διάφοροι τούρκικοι Κουλέδες στην Κρήτη ή τα οχυρά της ελληνοτουρκικής μεθορίου στη Θεσσαλία.
  • Επάκτιο Φρούριο

    lefkas Κάστρα σε παραθαλάσσια τοποθεσία με κύριο σκοπό τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στην περιοχή και την προστασία ακτών ή λιμανιών. Θα μπορούσαν να ανήκουν και σε κάποιον από τους προηγούμενους τύπους, αλλά αυτή η κατηγορία είναι ειδικά για τα κάστρα που πρωταρχικός τους ρόλος είναι ο έλεγχος της θάλασσας.
    Παραδείγματα: το Φρούριο Φιρκά , το Κάστρο του Παντοκράτορα .
    Ο όρος είναι ταυτόσημος με το «Επιθαλάσσιο Φρούριο» και παραπλήσιος με το «Λιμενόκαστρο».
  • Καστροπολιτεία

    monemvasia Περιτειχισμένη μεσαιωνική πολιτεία που είναι είτε σε ερειπιώδη κατάσταση (π.χ. Μυστράς ) είτε διατηρεί και στο εσωτερικό τη μεσαιωνική της μορφή χωρίς πολλές σύγχρονες κατασκευές (π.χ. Μονεμβασιά ).
    Σε κάποιες καστροπολιτείες υπάρχει και ακρόπολη στο πιο ψηλό σημείο.
    Σημειωτέον ότι ο τύπος αυτός συγγενεύει με τους τύπους «Κάστρο» και «Οχυρωμένος Οικισμός» με τους οποίους τα όρια δεν είναι ίσως πολύ καθαρά, δεδομένου ότι όλα τα κάστρα είχαν στοιχειώδη οικισμό και όλοι οι οικισμοί είχαν στοιχειώδη οχύρωση. Στις «Καστροπολιτείες» όμως κατατάσσονται όσοι οικισμοί είχαν ισχυρό (και φημισμένο) κάστρο και σχετικά μεγάλη έκταση.
  • Οχυρωμένος Οικισμός

    mylopotamos Μεσαιωνικοί οικισμοί με όχι ιδιαίτερα ισχυρή οχύρωση ή μικρά κάστρα με μεγαλύτερη έμφαση στον οικιστικό χαρακτήρα. Στην Ελλάδα υπάρχουν πολλοί μεσαιωνικοί οικισμοί, αλλά εδώ περιλαμβάνονται μόνο αυτοί στους οποίους διασώζεται κάτι από τις αμυντικές κατασκευές.
    Κοινό χαρακτηριστικό είναι ότι η οχύρωσή τους (ή ό,τι απομένει από αυτήν) δεν θυμίζει πολύ πραγματικό κάστρο.
    Παραδείγματα: Κάστρο Οσδίνας, Κάστρο Μυλοποτάμου.
  • Τειχισμένη Πόλη

    heraclion Τμήματα συγχρόνων πόλεων που περικλείονται, κατά ένα μέρος τουλάχιστον, από μεσαιωνικά τείχη.
    Παραδείγματα: Ηράκλειο, Μεσαιωνική πόλη Ρόδου, Κάστρα Θεσσαλονίκης.
  • Τείχη

    Komotini Ο όρος χρησιμοποιείται στο site για να κατηγοριοποιήσει σαν ένα ιδιαίτερο είδος κάστρου τα υπολείμματα από τα μεσαιωνικά τείχη μια πόλης (π.χ. τα τείχη της Κομοτηνής ) η εν γένει μιας οχύρωσης (π.χ. το τείχος των Εξαμιλίων ).
    H διαφορά από τον προηγούμενο τύπο είναι ότι εδώ πρόκειται απλά για θραύσματα τείχους που δεν συνθέτουν έναν ολοκληρωμένο φρουριακό χαρακτήρα.
  • Νησιώτικο Καστέλι

    astypalaiaΚάστρα σε νησιά του Αιγαίου που συγκεντρώνουν κάποια ιδιαίτερα κοινά χαρακτηριστικά: Έχουν δημιουργηθεί με πρωταρχικό σκοπό την προστασία του πληθυσμού από τους πειρατές, βρίσκονται σε δυσπρόσιτο σημείο στο εσωτερικό του νησιού και έχουν έντονα αιγαιοπελαγίτικο χρώμα. Κατά κανόνα απετέλεσαν τον πυρήνα μεταγενέστερου οικισμού (Χώρα). 
    Επίσης, συχνά η διάταξη των σπιτιών γύρω από τον πυρήνα είναι τέτοια ώστε να σχηματίζεται εξωτερικό τείχος.
    Παραδείγματα: Κάστρο της Αμοργού, Κάστρο Αστυπάλαιας.
    Σημειωτέον ότι και άλλα κάστρα σε άλλα μέρη αποκαλούνται «καστέλια» (π.χ. Φραγκοκάστελλο) χωρίς να ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία κάστρων.
  • Καστρομοναστήρια

    Vatopedi Στην κατηγορία αυτή υπάγονται μοναστήρια (ή εκκλησίες) με οχυρωματικό περίβολο και έντονο φρουριακό χαρακτήρα καθώς και αμυντικοί πύργοι μοναστηριών.
    Είναι ενδιαφέρον ότι υπάρχουν πολλά ακόμα μοναστήρια με πύργους και επάλξεις, αλλά δεν συμπεριλαμβάνονται στον Καστρολόγο επειδή είναι σύγχρονες κατασκευές.
  • Οχυρωμένος ναός

    falandra Εκκλησίες που ενσωματώνουν φρουριακά χαρακτηριστικά ή που είχαν οχυρωματικό περίβολο.
    Παλιότερα ανήκαν στον προηγούμενο τύπο, αυτό όμως δεν ήταν πολύ σωστό. Μόνο 3 αυτού του τύπου καταγράφονται στον Καστρολόγο, αλλά η περίπτωση αυτή δεν είχε ερευνηθεί όσο θα έπρεπε μέχρι τώρα.
    Παράδειγμα: Κοσμοσώτειρα Φερρών .
  • Πύργος

    VasilikaΜεμονωμένη οχυρωματική κατασκευή με σχετικά μεγάλο ύψος, που είναι είτε κατάλοιπο μιας μεγαλύτερης αμυντικής κατασκευής (π.χ. Λευκός Πύργος) ή ήταν εξαρχής αυτοτελής κατασκευή που χρησιμοποιήθηκε σαν προμαχώνας, παρατηρητήριο, κατοικία, οχυρό κ.λπ.
  • Βίγλες

    Elinda Μικροί πύργοι που ήταν κατά κύριο λόγο παρατηρητήρια ή φρυκτωρίες ή απλές σκοπιές και φυλάκια. Η φρουρά τους ήταν το πολύ δύο άντρες.
    Οι βίγλες στο ιστολόγιο είναι όλες παράκτιες και ο βασικός τους ρόλος ήταν η έγκαιρη προειδοποίηση στις επιδρομές των πειρατών.
    Αρκετοί πύργοι στην ηπειρωτική Ελλάδα θα μπορούσαν επίσης να χαρακτηριστούν «βίγλες», αλλά το αποφεύγουμε επειδή ο ρόλος των πύργων στην ενδοχώρα δεν είναι πάντα σαφής και σπάνια ήταν μόνο βίγλες.
  • Πυργόσπιτο

    OuranoupoliΣχετικά μικρά κάστρα και πύργοι που χρησιμοποιήθηκαν πρωτίστως σαν κατοικίες τοπικών αρχόντων αλλά και σαν ιδιωτικά οχυρά.
    Το site δεν ασχολείται με πύργους των νεότερων χρόνων που ήταν βασικά κατοικίες, όπως οι πύργοι της Μάνης. Οι λίγοι πύργοι της Μάνης που συμπεριλαμβάνονται (από τους 800) είναι αυτοί που έχουν μια αξιομνημόνευτη πολεμική ιστορία ή ιδιαίτερα πυργόσχημα χαρακτηριστικά.
  • Κάστρο-Καταφύγιο

    zagoli Οχυρώσεις που δεν είχαν μόνιμη φρουρά, βρίσκονταν σε δύσβατα και απομακρυσμένα σημεία και χρησίμευαν κυρίως για την απόκρυψη και προστασία του πληθυσμού σε εχθρικές επιδρομές.
    Η κατασκευή τους, όπως είναι φυσικό, δεν ήταν ιδιαίτερα επιμελημένη και «εντός των τειχών» εντοπίζονται ελάχιστα έως καθόλου κτίσματα.
  • Λιθοσωροί & Χαλάσματα

    Τα κάστρα στην Ελλάδα, με πολύ λίγες εξαιρέσεις, είναι ερειπωμένα. Αλλά στην ειδική αυτή κατηγορία υπάγονται εκείνα από τα οποία δεν σώζεται σχεδόν τίποτα εκτός από λιθοσωρούς (κοινώς, μπάζα) και κάποια δυσδιάκριτα ερείπια σε χαμηλό ύψος.
    Σε ορισμένες περιπτώσεις εδώ υπάγονται κάστρα για την κατάσταση των οποίων δεν υπάρχουν επαρκείς πληροφορίες στον Καστρολόγο (όπως το κάστρο της Ταρσού) και για τα οποία μπορεί να αποδειχθεί ότι δεν θα έπρεπε να ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία.
    Να επισημάνουμε ότι αν οι κατασκευές αυτές ήταν σε κάπως καλύτερη κατάσταση, θα έπρεπε να υπαχθούν σε έναν από τους υπόλοιπους τύπους.


Ιστορική Προέλευση

Τα κάστρα στο site κατατάσσονται κατά ιστορική προέλευση η οποία καθορίζεται από την εθνικότητα των κυριάρχων του κάστρου την εποχή που κτίστηκε ή την εποχή που έγιναν οι τελευταίες ριζικές τροποποιήσεις, δηλαδή τότε που το κάστρο πήρε τη μορφή με την οποία λίγο-πολύ σώζεται μέχρι σήμερα

  • ancient

    Αρχαίο

    Κάστρα που κατασκευάστηκαν πριν τον 3ο μ.Χ. αιώνα και τα οποία χρησιμοποιήθηκαν και κατά τα Μεσαιωνικά χρόνια χωρίς όμως να υποστούν σημαντικές τροποποιήσεις.
  • early-Byz

    Πρωτοβυζαντινό

    Κάστρα που κατασκευάστηκαν η ανακατασκευάστηκαν από τους Βυζαντινούς κατά τον 4ο και 5ο μ.Χ. αιώνα χωρίς να υποστούν σοβαρές τροποποιήσεις αργότερα.
  • Byzantine

    Βυζαντινό

    Κάστρα που κατασκευάστηκαν η ανακατασκευάστηκαν από τους Βυζαντινούς μεταξύ 6ου και 12ου αιώνα (ο όρος θα μπορούσε να είναι και «Μεσοβυζαντινό»).
  • Late-Byz

    Υστεροβυζαντινό

    Κάστρα που κατασκευάστηκαν η ανακατασκευάστηκαν από τους Βυζαντινούς κατά τον 13ο, 14ο ή 15ο αιώνα.
  • franks

    Φράγκικο

    Κάστρα που κατασκευάστηκαν η ανακατασκευάστηκαν, από του Φράγκους κατακτητές μετά την άλωση της Πόλης το 1204 και στη διάρκεια του 13ου και 14ου αιώνα, κυρίως.
  • Venetian

    Ενετικό

    Κάστρα που κατασκευάστηκαν η ανακατασκευάστηκαν, από τους Βενετσιάνους (ή Ενετούς) κατά τις διάφορες φάσεις της Ενετοκρατίας, μεταξύ 13ου και 17ου αιώνα.
  • Saint John

    Ιωαννίτικο

    Κάστρα που κατασκευάστηκαν η ανακατασκευάστηκαν από τους ιππότες του τάγματος του Αγίου Ιωάννη της Ρόδου στα Δωδεκάνησα, τα περισσότερα κατά τον 14ο αιώνα.
  • Genoan

    Γενοβέζικο

    Κάστρα που κατασκευάστηκαν η ανακατασκευάστηκαν από τους Γενουάτες κυρίως κατά τον 14ο αιώνα.
  • Catalan

    Καταλανικό

    Κάστρα που χτίστηκαν από τους Καταλανούς της Καταλανικής Εταιρείας (που αργότερα έγιναν κύριοι του Δουκάτου των Αθηνών) κατά τον 14ο αιώνα σε Εύβοια και Στερεά Ελλάδα.
  • Μεταβυζαντινό

    Οχυρώσεις που κατασκευάστηκαν από Έλληνες μετά την πτώση του Βυζαντίου, από τον 15ο μέχρι τον 17ο αιώνα. Στον Καστρολόγο, η κατηγορία αυτή αφορά βασικά καστρομοναστήρια ή πύργους μοναστηριών.
  • Οθωμανικό

    Κάστρα που κατασκευάστηκαν η ανακατασκευάστηκαν από τους Τούρκους από τα τέλη του 15ου αιώνα μέχρι το 19ο αιώνα.
  • Νεοελληνικό

    Πύργοι και οχυρώσεις που κατασκευάστηκαν από Έλληνες καπεταναίους, κοτζαμπάσηδες κλπ κατά τα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας ή τα πρώτα χρόνια της Απελευθέρωσης.

Γεωγραφική Κατανομή

Τα κάστρα κατανέμονται γεωγραφικά κατά Περιφέρεια, Νομό και Δήμο.

Στην κατανομή κατά Δήμο ακολουθείται ο πρόσφατος (2010) καθορισμός των Δήμων της χώρας σύμφωνα με το πρόγραμμα «Καλλικράτης». Επισημαίνεται ότι πλέον ο όρος «Δήμος» είναι πολύ ευρύτερος από την έννοια της πόλης, πράγμα που μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση σε όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με τους Καλλικρατικούς δήμους. Παράδειγμα: ολόκληρη η Ρόδος είναι ένας δήμος. Το ίδιο και ολόκληρη η Μυτιλήνη .

Στην κατανομή κατά νομό ακολουθείται ο κλασικός διαχωρισμός σε 52 νομούς που έχει πλέον μόνο γεωγραφική σημασία αλλά παραμένει χρήσιμος.

Στην κατανομή κατά περιφέρειες ακολουθείται ο επίσημος διαχωρισμός της χώρας σε 13 διοικητικές περιφέρειες (1986). Ο διαχωρισμός αυτός έχει κάποιες μη προφανείς και μη ευρέως γνωστές διευθετήσεις όπως η υπαγωγή των Κυθήρων στην Αττική, των Σποράδων στη Θεσσαλία, της Σκύρου και της Εύβοιας στη Στερεά Ελλάδα, της Ηλείας στη Δυτική Ελλάδα.

To Άγιο Όρος αντιμετωπίζεται σαν μια πρόσθετη, ξεχωριστή περιφέρεια.



Τυχαία Επιλογή από τα καλύτερα Ελληνικά Κάστρα

get this widget